Θεσμική Ποιότητα και Οικονομική Ανάπτυξη: Συγκριτική Ανάλυση Χωρών της Ευρωζώνης και των Βαλκανίων

Abstract

Η σχέση μεταξύ θεσμικής ποιότητας και οικονομικής ανάπτυξης αποτελεί κεντρικό ζήτημα στη σύγχρονη οικονομική βιβλιογραφία. Η παρούσα μελέτη εξετάζει τη σχέση αυτή μέσω συγκριτικής ανάλυσης χωρών της Ευρωζώνης και των Δυτικών Βαλκανίων για την περίοδο 2001–2020, με αφετηρία την υπόθεση ότι οι θεσμοί διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των οικονομικών επιδόσεων των κρατών. Η ανάλυση βασίζεται σε δεδομένα της Παγκόσμιας Τράπεζας, και ειδικότερα στους Δείκτες Παγκόσμιας Διακυβέρνησης (Worldwide Governance Indicators – WGI) για τη μέτρηση της θεσμικής ποιότητας και στη βάση Δεικτών Παγκόσμιας Ανάπτυξης (World Development Indicators – WDI) για βασικά μακροοικονομικά μεγέθη, όπως το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε σταθερές τιμές, ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης και ο ακαθάριστος σχηματισμός κεφαλαίου, με συμπληρωματικά στοιχεία από τη Eurostat. Η μεθοδολογική προσέγγιση είναι συγκριτική και περιγραφική και αξιοποιεί πίνακες, διαγράμματα και θερμικούς χάρτες (heatmaps), καθώς και ένα εννοιολογικό διάγραμμα διασποράς (conceptual scatter plot) για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ θεσμικής ποιότητας και οικονομικής επίδοσης. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι οικονομίες με υψηλότερη θεσμική ποιότητα τείνουν να παρουσιάζουν υψηλότερα επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης και μεγαλύτερη μακροοικονομική σταθερότητα. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία των αποτελεσματικών θεσμών ως βασικού παράγοντα της αναπτυξιακής πορείας των χωρών και της σύγκλισης των ευρωπαϊκών οικονομιών.

The relationship between institutional quality and economic development constitutes a central issue in contemporary economic literature. This study examines this relationship through a comparative analysis of Eurozone and Western Balkan countries over the period 2001–2020, based on the premise that institutions play a crucial role in shaping economic performance. The analysis relies on data from the World Bank, specifically the Worldwide Governance Indicators (WGI) to measure institutional quality and the World Development Indicators (WDI) for key macroeconomic variables, including GDP per capita in constant prices, GDP growth rate and Gross Capital Formation (% of GDP). Additional data from Eurostat are used to support macroeconomic analysis. The methodological approach is comparative and descriptive, employing tables, charts and heatmaps to illustrate cross-country differences. In addition, the relationship between institutional quality and economic performance is explored through a conceptual scatter plot, allowing the comparative positioning of countries along the two dimensions. The findings suggest that countries with higher institutional quality tend to achieve higher levels of economic development and greater macroeconomic stability. Overall, the results highlight the importance of effective institutions as a key determinant of economic development and economic convergence within Europe.