Η συμβολή των αεροπορικών συνεργασιών στη λειτουργική και στρατηγική ανθεκτικότητα

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη συμβολή των αεροπορικών συνεργασιών στη λειτουργική και στρατηγική ανθεκτικότητα των αεροπορικών εταιρειών σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας και κρίσεων. Ο κλάδος των αερομεταφορών χαρακτηρίζεται διαχρονικά από υψηλή ευπάθεια σε εξωγενείς διαταραχές, όπως τρομοκρατικές επιθέσεις, οικονομικές υφέσεις, υγειονομικές κρίσεις και γεωπολιτικές συγκρούσεις, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την ανάπτυξη μηχανισμών προσαρμογής και διαχείρισης κρίσεων. Η εργασία βασίζεται σε εκτενή ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας αναφορικά με τις στρατηγικές αεροπορικές συμμαχίες, τα εργαλεία συνεργασίας (όπως συμφωνίες κοινής χρήσης κωδικών, κοινοπραξίες και συμμαχίες μετοχικού κεφαλαίου), καθώς και τον ρόλο τους στη διατήρηση της επιχειρησιακής συνέχειας, της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας των οργανισμών. Παράλληλα, αναλύονται κρίσιμες περίοδοι για τον κλάδο, όπως η τρομοκρατική επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου, η οικονομική κρίση του 2008 και η πανδημία COVID-19, με στόχο την κατανόηση των στρατηγικών αντιδράσεων των αεροπορικών εταιρειών. Η μελέτη υιοθετεί ποιοτική ερευνητική προσέγγιση και βασίζεται σε ημι-δομημένες συνεντεύξεις με στελέχη του κλάδου. Μέσα από την ανάλυση των εμπειριών και των αντιλήψεών τους διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο οι αεροπορικές συνεργασίες λειτουργούν ως μηχανισμός στήριξης σε περιόδους κρίσεων, συμβάλλοντας στη διαχείριση της χωρητικότητας, στη διατήρηση της συνδεσιμότητας, στη μείωση του επιχειρησιακού κινδύνου και στη στρατηγική προσαρμογή των εταιρειών. Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν ότι οι αεροπορικές συνεργασίες αποτελούν κρίσιμο στρατηγικό εργαλείο για την ενίσχυση της λειτουργικής και στρατηγικής ανθεκτικότητας, ιδίως σε περιβάλλοντα υψηλής αβεβαιότητας. Παράλληλα, επισημαίνονται οι περιορισμοί και οι προκλήσεις που συνοδεύουν τα συνεργατικά σχήματα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη προσεκτικού σχεδιασμού και ευελιξίας στη διαχείρισή τους. Λέξεις κλειδιά: αεροπορικές συμμαχίες, στρατηγική συνεργασία, ανθεκτικότητα οργανισμών, διαχείριση κρίσεων, αεροπορικός κλάδος, στρατηγική προσαρμογή.

This thesis examines the contribution of airline partnerships to the operational and strategic resilience of airlines during periods of heightened uncertainty and crisis. The air transport industry has long been characterized by a high vulnerability to external shocks, such as terrorist attacks, economic downturns, public health crises, and geopolitical conflicts, making the development of effective adaptation and crisis management mechanisms essential. The study is based on an extensive review of the international literature on strategic airline alliances, collaboration tools (such as code-sharing agreements, joint ventures, and equity alliances), and their role in maintaining business continuity, competitiveness, and organizational resilience. In parallel, it analyzes critical periods for the industry—such as the September 11 terrorist attacks, the 2008 global financial crisis, and the COVID-19 pandemic—with the aim of understanding how airlines strategically respond to major disruptions. Adopting a qualitative research approach, the study relies on semi-structured interviews with industry professionals. Through the analysis of their experiences and perspectives, it explores how airline partnerships function as a support mechanism during crises, contributing to capacity management, the preservation of connectivity, the reduction of operational risk, and the strategic adaptation of airlines. The findings highlight that airline partnerships constitute a key strategic tool for enhancing both operational and strategic resilience, particularly in highly uncertain environments. At the same time, the study identifies the limitations and challenges associated with collaborative arrangements, emphasizing the need for careful planning and flexibility in their management.