Βέλτιστη περιβαλλοντική πολιτική υπό την παρουσία πολλαπλών ρύπων: εμπειρική διερεύνηση

Abstract

Η παρούσα εργασία εξετάζει την επίδραση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) στις εκπομπές τοπικών ατμοσφαιρικών ρύπων, και συγκεκριμένα των αιωρούμενων σωματιδίων PM10 και PM2.5, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Η ανάλυση βασίζεται στη θεωρία της Στρατηγικής Περιβαλλοντικής Πολιτικής (Strategic Environmental Policy), όπως αναπτύσσεται από τους Antoniou & Kyriakopoulou (2019), η οποία υποστηρίζει ότι η ύπαρξη ανταλλάξιμων δικαιωμάτων εκπομπής μπορεί να δημιουργήσει στρατηγικά κίνητρα χαλάρωσης της περιβαλλοντικής πολιτικής, ιδίως στους εξαγωγικούς βιομηχανικούς κλάδους. Σε θεωρητικό επίπεδο, αναπτύσσεται ένα δι-χωρικό υπόδειγμα με τοπικούς και διασυνοριακούς ρύπους, στο οποίο οι κυβερνήσεις επιλέγουν περιβαλλοντικά εργαλεία υπό συνθήκες διεθνούς ανταγωνισμού. Το υπόδειγμα αναδεικνύει τον ρόλο των ανταλλάξιμων αδειών εκπομπής στη διαμόρφωση στρατηγικής συμπεριφοράς και στην εμφάνιση φαινομένων υπορρύθμισης και carbon leakage. Σε εμπειρικό επίπεδο, χρησιμοποιείται ένα εκτεταμένο panel δεδομένων που καλύπτει 28 χώρες και περίπου 60 βιομηχανικούς κλάδους για την περίοδο 1990–2023. Η οικονομετρική προσέγγιση βασίζεται στη μεθοδολογία Difference-in-Differences, με έτος αναφοράς το 2013, που σηματοδοτεί την έναρξη της τρίτης φάσης του EU ETS. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η συμμετοχή στο EU ETS συνδέεται, κατά μέσο όρο, με μείωση των εκπομπών PM10 και PM2.5. Ωστόσο, στους εξαγωγικούς κλάδους παρατηρείται διαφοροποιημένη επίδραση, με ενδείξεις μερικής αντιστροφής του περιβαλλοντικού οφέλους, στοιχείο συμβατό με τη θεωρία περί στρατηγικής χαλάρωσης και διαρροής άνθρακα. Τα ευρήματα της μελέτης υποδεικνύουν ότι, αν και το EU ETS αποτελεί αποτελεσματικό μηχανισμό μείωσης εκπομπών, απαιτούνται συμπληρωματικές πολιτικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των ανισορροπιών που ανακύπτουν στους εξαγωγικούς τομείς.This study looks at how the European Union's Emissions Trading System affects local air pollution, especially particulate matter like PM10 and PM2.5 in EU and EEA member states. Rooted in the work by Antoniou and Kyriakopoulou from 2019, the idea emerges that permit-based emission controls could weaken local pollution rules - especially where manufacturing serves overseas markets. A fresh look at theory brings forward a two-country setup - one where pollution stays put or spreads across borders. Here, leaders pick how to manage pollution using tools shaped by global pressure. What stands out is how allowing markets for emissions might twist motives, making rules weaker than needed. That shift risks fewer controls on carbon, possibly shifting emissions abroad. Data comes from a broad range of countries - twenty-eight - and about sixty-five different industries, tracked across sixty-five years, ending in 2023 but starting in 1990. Instead of a single method, researchers leaned on a technique called Difference-in-Differences, one where 2013 stands out because it marks when the EU ETS entered its third phase. That year, by then, the system had begun shaping activity within the carbon market. Findings show places inside the EU ETS tend to release less PM10, less PM2.5 compared to peers outside it. Still, some export-focused industries react unevenly - sometimes showing little or no cut in emissions, at times even rising, which lines up with what we might expect when firms act strategically and move pollution across borders. Even though the EU ETS helped clean up local air, different industries experience varying levels of benefit. Because some operate in globally linked markets, extra rules might be needed to balance results more evenly.