How do regulatory pressures and industrial clustering shape the strategies for the ports of Rotterdam and Antwerp-Bruges in the maritime energy transition, and what does this imply for their global competitiveness?

Abstract

This thesis examines how European regulatory pressures and industrial clustering shape the energy-transition strategies of the Ports of Rotterdam (PoR) and Antwerp-Bruges (PoAB), and how these dynamics influence their global competitiveness. Both ports operate within the same EU decarbonization framework—FuelEU Maritime, ETS extension, AFIR—yet respond differently due to their industrial structures and strategic orientations. The study applies a seven-dimension Port Transition Readiness Framework and draws on document analysis, interviews, and comparative case methods. Findings show that Europe’s regulatory mix has transformed ports from logistics nodes into energy hubs, requiring investments in shore power, alternative fuels, hydrogen and ammonia systems, and CO₂ capture, transport, and storage. Rotterdam follows a scale-and-connectivity model, developing large-volume import terminals for hydrogen carriers, a hydrogen backbone, CO₂ storage (Porthos), and multi-fuel bunkering. Its global exposure enhances flexibility but increases sensitivity to international fuel-market volatility. Antwerp-Bruges follows a cluster-integration model, leveraging Europe’s largest chemical complex, dense pipelines, and shared utilities (Antwerp@C, NextGen District). Its strategy emphasizes real-world pilots, localized production of new molecules, and synergies between shipping and industry. The research concludes that although regulatory obligations impose costs, both ports can convert these pressures into competitive advantage through early compliance, coordinated infrastructure, and strategic cooperation. The most effective long-term path is “co-opetition”—competing through differentiated strengths while cooperating on standards, corridors, and backbone networks. Together, Rotterdam and Antwerp-Bruges form a transnational industrial-energy cluster that strengthens Europe’s strategic autonomy and positions the ARA region as a global leader in post-carbon maritime logistics.Η παρούσα μελέτη εξετάζει πώς οι ευρωπαϊκές ρυθμιστικές πιέσεις και η βιομηχανική συγκέντρωση διαμορφώνουν τις στρατηγικές ενεργειακής μετάβασης των λιμένων Ρότερνταμ (PoR) και Αμβέρσας-Μπριζ (PoAB), καθώς και τις επιπτώσεις τους στη διεθνή ανταγωνιστικότητα. Αν και οι δύο λιμένες λειτουργούν υπό το ίδιο κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ—FuelEU Maritime, ETS, AFIR—ακολουθούν διαφορετικές στρατηγικές λόγω της δομής των βιομηχανικών οικοσυστημάτων τους. Η έρευνα χρησιμοποιεί το μοντέλο ετοιμότητας επτά διαστάσεων και βασίζεται σε ανάλυση εγγράφων, συνεντεύξεις και συγκριτική μελέτη περίπτωσης. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το ρυθμιστικό περιβάλλον μετασχηματίζει τους λιμένες από απλούς κόμβους logistics σε ενεργειακά κέντρα, απαιτώντας επενδύσεις σε ηλεκτρική τροφοδότηση πλοίων, εναλλακτικά καύσιμα, υδρογόνο, αμμωνία και συστήματα δέσμευσης και αποθήκευσης CO₂. Το Ρότερνταμ ακολουθεί ένα μοντέλο κλίμακας και παγκόσμιας συνδεσιμότητας, δημιουργώντας μεγάλες εισαγωγικές υποδομές υδρογόνου, ένα εκτεταμένο δίκτυο αγωγών και το έργο Porthos για αποθήκευση CO₂. Η διεθνής έκθεσή του αυξάνει την ευελιξία αλλά και την ευπάθεια στις αγορές καυσίμων. Η Αμβέρσα-Μπριζ ακολουθεί μοντέλο ενδοβιομηχανικής ολοκλήρωσης, αξιοποιώντας το μεγαλύτερο χημικό cluster της Ευρώπης, κοινές υποδομές και πιλοτικά έργα όπως το Antwerp@C. Η στρατηγική της δίνει έμφαση στη δοκιμή τεχνολογιών σε πραγματικές συνθήκες και στην τοπική παραγωγή νέων μορίων. Η μελέτη καταλήγει ότι, παρά το κόστος συμμόρφωσης, και οι δύο λιμένες μπορούν να μετατρέψουν τις πιέσεις σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα μέσω έγκαιρων επενδύσεων και διασυνοριακής συνεργασίας. Το αποτελεσματικότερο μοντέλο είναι η «συνερ-ανταγωνιστικότητα», η οποία ενισχύει τη στρατηγική θέση της ευρύτερης περιοχής ARA στην παγκόσμια μετάβαση στη μετα-άνθρακα ναυτιλία.