Κρίσιμοι παράγοντες επιτυχίας (critical success factors) και πρακτικές συστάσεις για την υλοποίηση ψηφιακών χειρουργείων στην Ελλάδα

Abstract

Η παρούσα μελέτη διερευνά τους Κρίσιμους Παράγοντες Επιτυχίας (Critical Success Factors – CFSs) για την εγκατάσταση και χρήση ενός Ψηφιακού Χειρουργείου σε Ελληνικά Νοσοκομεία, μέσα από τη σκοπιά επαγγελματιών που εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα στη λειτουργία του. Σκοπός είναι η αναγνώριση των καθοριστικών παραγόντων επιτυχίας, η κατανόηση των διαφοροποιήσεων στις αντιλήψεις και προτεραιότητες μεταξύ επαγγελματικών ρόλων και η διατύπωση πρακτικών συστάσεων για την αποτελεσματική υλοποίηση Ψηφιακών Χειρουργείων στην Ελλάδα. Η μελέτη υιοθετεί επαγωγική προσέγγιση και βασίζεται στη Θεματική Ανάλυση (Thematic Analysis) σύμφωνα με το πλαίσιο των Braun & Clarke. Τα δεδομένα προέκυψαν από ημι-δομημένες συνεντεύξεις με επαγγελματίες διαφορετικών ειδικοτήτων (χειρουργούς, αναισθησιολόγους, νοσηλευτές, βιοϊατρικούς/τεχνικούς και υπεύθυνους πληροφορικής) και αναλύθηκαν μέσω συστηματικής κωδικοποίησης και ομαδοποίησης σε θέματα. Οι κρίσιμοι παράγοντες προέκυψαν από τη σύνθεση των ευρημάτων, με έμφαση στη σημασία τους κατά τον κύκλο ζωής του Ψηφιακού Χειρουργείου και στην πρακτική τους μεταφερσιμότητα. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν δέκα κρίσιμους παράγοντες που καλύπτουν οργανωσιακές, τεχνικές, κλινικές και συμπεριφορικές διαστάσεις, όπως η στρατηγική ετοιμότητα, η επάρκεια ανθρώπινων πόρων, η τεχνική υποδομή και διαλειτουργικότητα, η εκπαίδευση χρηστών, η ενσωμάτωση στη ροή εργασίας, η ασφάλεια και τα πρωτόκολλα, η πολυ-επιστημονική συνεργασία, η κουλτούρα αλλαγής και η διαχείριση εξοπλισμού. Παράλληλα, οι παράγοντες αυτοί γίνονται αντιληπτοί διαφορετικά από τους επαγγελματικούς ρόλους, αναδεικνύοντας τον κοινωνικο-τεχνικό χαρακτήρα του Ψηφιακού Χειρουργείου. Συμπερασματικά, η υλοποίηση ενός Ψηφιακού Χειρουργείου συνιστά πρόγραμμα οργανωσιακού και κοινωνικο-τεχνικού μετασχηματισμού. Οι προτεινόμενες συστάσεις εστιάζουν στην ευθυγράμμιση τεχνολογίας, ανθρώπων και οργανωσιακών διαδικασιών, με στόχο τη μεγιστοποίηση της αξίας και τη βιώσιμη αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών.This study explores the Critical Success Factors (CSFs) for the implementation and use of a Digital Operating Room (DOR) in Greek hospitals, from the perspective of professionals involved directly or indirectly in its operation. The aim is to identify the factors perceived as critical for success, examine differences in perceptions and priorities across professional roles, and formulate practical recommendations for effective DOR implementation in Greece. The study adopts an inductive approach and is grounded in Thematic Analysis, following the framework of Braun and Clarke. Empirical data were collected through semi-structured interviews with professionals from multiple specialties, including surgeons, anesthesiologists, nurses, biomedical/technical staff, and hospital IT personnel. Data were analyzed through systematic coding and clustering into themes. CSFs were derived through synthesis of the findings, with emphasis on their functional relevance across the DOR lifecycle and their practical transferability. Findings revealed ten critical success factors spanning organizational, technical, clinical, and behavioral dimensions. These include strategic readiness, human resource adequacy and coordination, technical infrastructure and interoperability, user training, workflow integration, safety and protocol compliance, multidisciplinary collaboration, organizational culture and openness to change, and equipment management. The analysis also showed that these factors are perceived differently across professional roles, underscoring the socio-technical nature of the DOR. The study concludes that successful DOR implementation should be approached not merely as a technological intervention, but as a program of organizational and socio-technical transformation. Practical recommendations emphasize the alignment of technology, people, and organizational processes to maximize value and ensure sustainable use of digital technologies in surgical environments.