Η επίδραση των κριτηρίων ESG στην ανάπτυξη του σύγχρονου τραπεζικού συστήματος: η περίπτωση της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος

Abstract

Η ενσωμάτωση των κριτηρίων Περιβάλλοντος, Κοινωνίας και Εταιρικής Διακυβέρνησης (ESG) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στο σύγχρονο χρηματοπιστωτικό σύστημα, επαναπροσδιορίζοντας τον ρόλο των τραπεζών ως φορέων δημιουργίας οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής αξίας. Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη σημασία και τον βαθμό ενσωμάτωσης των αρχών ESG στον τραπεζικό τομέα, με έμφαση στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, με στόχο τη διερεύνηση της συμβολής τους στη διαμόρφωση ενός βιώσιμου και ανθεκτικού τραπεζικού μοντέλου. Σκοπός της έρευνας είναι η ανάλυση της επίδρασης των ESG πρακτικών στη στρατηγική λειτουργία, την αποδοτικότητα και τη βιωσιμότητα των τραπεζών, καθώς και η ανάδειξη της μετάβασης από την κανονιστική συμμόρφωση στη στρατηγική ενσωμάτωσή τους. Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων προκλήσεων, το ESG αναδεικνύεται ως κρίσιμος παράγοντας στρατηγικού μετασχηματισμού και δημιουργίας μακροπρόθεσμης αξίας. Η μεθοδολογία βασίζεται σε βιβλιογραφική ανασκόπηση και σε ποιοτική, συγκριτική ανάλυση των Εκθέσεων Βιώσιμης Ανάπτυξης και ESG της Εθνικής Τράπεζας για την περίοδο 2020–2024. Εξετάζονται οι στρατηγικές, πολιτικές και δράσεις της στους τρεις πυλώνες ESG, καθώς και η συμμετοχή της σε διεθνείς δείκτες βιωσιμότητας. Η εργασία αναλύει το θεωρητικό υπόβαθρο του ESG, την εξέλιξή του και την εφαρμογή του στον τραπεζικό τομέα, με έμφαση στη διαχείριση κινδύνων, τα βιώσιμα χρηματοοικονομικά προϊόντα και τη στρατηγική ανθεκτικότητας. Παράλληλα, εξετάζεται το ελληνικό τραπεζικό σύστημα και το θεσμικό του πλαίσιο. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι αρχές ESG έχουν ενσωματωθεί σε σημαντικό βαθμό στη στρατηγική και λειτουργία της Τράπεζας, ενισχύοντας τη διακυβέρνηση, την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Συμπερασματικά, το ESG αποτελεί βασικό μοχλό ενίσχυσης της ανθεκτικότητας και της ανταγωνιστικότητας, λειτουργώντας ως καταλύτης βιώσιμης ανάπτυξης και ευρύτερης κοινωνικής και περιβαλλοντικής ευημερίας.The integration of Environmental, Social and Governance (ESG) criteria constitutes a major development in the modern financial system, redefining the role of banks as institutions that generate not only economic, but also social and environmental value. This thesis examines the extent and significance of ESG integration in the banking sector, focusing on the National Bank of Greece (NBG), with the aim of assessing its contribution to a sustainable and resilient banking model. The study investigates how ESG principles influence banks’ strategic operations, efficiency, and long-term sustainability, highlighting the transition from regulatory compliance to their strategic incorporation. In an environment characterized by increasing environmental, social, and regulatory challenges, ESG emerges as a key driver of transformation and long-term value creation. The methodology is based on a review of international and Greek literature, combined with a qualitative and comparative analysis of NBG’s Sustainability and ESG Reports for the period 2020–2024. The research evaluates the Bank’s strategies, policies, and actions across the three ESG pillars, as well as its participation in international sustainability indices. The analysis covers the theoretical background of ESG, its evolution, and its application in the banking sector, particularly in risk management, sustainable financial products, and resilience strategies. It also examines the Greek banking system and its institutional framework. Findings indicate that ESG principles are substantially integrated into NBG’s strategy and operations, enhancing corporate governance, supporting social and environmental initiatives, and fostering sustainable financial innovation. ESG implementation is shown to strengthen banks’ resilience, competitiveness, and long-term value creation. In conclusion, ESG is not merely a compliance framework but a fundamental component of strategic transformation in modern banking. The case of NBG demonstrates that ESG integration can act as a catalyst for sustainable development, improving both financial performance and broader societal impact.