Ανάμεσα στην ιστορία και τη νομολογία. Το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και η περίπτωση του Κοσόβου: νομική, ιστορική και πολιτική ανάλυση

Abstract

Η παρούσα εργασία εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόστηκε στην πράξη η αρχή της αυτοδιάθεσης στην περίπτωση του Κοσόβου και διερευνά τα όρια της νομικής της ερμηνείας στο πλαίσιο του σύγχρονου διεθνούς δικαίου. Μέσα από την ανάλυση του ιστορικού και πολιτικού υποβάθρου της περιοχής, της διεθνούς θεσμικής εμπλοκής μετά το 1999 και της σχετικής διεθνούς νομολογίας, αναδεικνύεται η πολυπλοκότητα της εφαρμογής της αυτοδιάθεσης σε περιπτώσεις έντονης διεθνοποίησης μιας σύγκρουσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη Γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 2010, η οποία, παρά τη νομικά περιορισμένη της εμβέλεια, επηρέασε ουσιωδώς τον διεθνή διάλογο γύρω από την ανεξαρτησία του Κοσόβου. Παράλληλα, η συγκριτική προσέγγιση με άλλες σύγχρονες αποσχιστικές διεκδικήσεις, όπως η Κριμαία η Καταλονία και η Δυτική Σαχάρα καταδεικνύει ότι η διεθνής κοινότητα αντιμετωπίζει την αυτοδιάθεση με επιλεκτικά και συγκυριακά κριτήρια. Η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η περίπτωση του Κοσόβου δεν θεμελιώνει γενικό κανόνα διεθνούς δικαίου, αλλά συνιστά μια κατ’ εξοχήν sui generis περίπτωση, η οποία αναδεικνύει τα δομικά όρια της αρχής της αυτοδιάθεσης και τη στενή διασύνδεσή της με την πολιτική πραγματικότητα του διεθνούς συστήματος.This thesis examines how the principle of self-determination was applied in practice in the case of Kosovo and explores the limits of its legal interpretation within the framework of contemporary international law. Through an analysis of the historical and political background of the region, the international institutional involvement following 1999, and relevant international jurisprudence, the study highlights the complexity of applying self-determination in situations marked by the internationalization of conflict. Particular emphasis is placed on the 2010 Advisory Opinion of the International Court of Justice, which, despite its legally narrow scope, significantly influenced international discourse on Kosovo’s declaration of independence. Furthermore, a comparative approach with other contemporary secessionist claims, such as Crimea, Catalonia and West Sahara, demonstrates that the international community addresses self-determination through selective and context-dependent criteria. The thesis concludes that the case of Kosovo does not establish a general rule of international law but rather constitutes a sui generis case, illustrating the structural limits of the principle of self-determination and its close interconnection with the political realities of the international system.