Η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στη μάθηση στον χώρο εργασίας: ποσοτική διερεύνηση με βάση τις θεωρίες STS, SOLA, AI-Human integration process model, ΤΑΜ & Constructivism

Abstract

Η παρούσα έρευνα εξετάζει την επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στη μάθηση στο χώρο εργασίας, η οποία εμφανίζεται ανεπαρκώς διερευνημένη στην προϋπάρχουσα βιβλιογραφία. Στόχος της είναι η μελέτη της επίδρασης της ΤΝ στη μαθησιακή διαδικασία των εργαζομένων, αξιοποιώντας θεωρητικά θεμελιωμένες μεταβλητές και μετρήσεις, με σκοπό τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου μοντέλου που αποτυπώνει τη μάθηση μέσω ΤΝ στους οργανισμούς. Το προτεινόμενο μοντέλο βασίζεται στις θεωρίες STS, SOLA, AI-Human Integration Process Model, TAM και τον Κονστρουκτιβισμό, προσαρμόζοντας και επεκτείνοντας το AI-Human Integration Process στο πεδίο της οργανωσιακής μάθησης. Το μοντέλο οργανώνεται σε τρία διαδοχικά στάδια (Έναρξη, Πειραματισμός, Συνέχιση), τα οποία αποτυπώνουν τη διαδικασία μάθησης μέσω ΤΝ στον χώρο εργασίας και ενσωματώνει μεταβλητές όπου κατά την βιβλιογραφική έρευνα σχετίζονται με τη μάθηση των εργαζομένων μέσω ΤΝ. Στο παραπάνω θεωρητικό πλαίσιο, πραγματοποιοήθηκε ποσοτική έρευνα μέσω δομημένου ερωτηματολογίου σε 205 εργαζόμενους ιδιωτικών επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν ChatGPT ή Microsoft Copilot για την απόκτηση νέων γνώσεων και δεξιοτήτων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η αντιλαμβανόμενη χρησιμότητα ενισχύει την αυτονομία και τη συναισθηματική εμπλοκή, βελτιώνοντας άμεσα και έμμεσα τα μαθησιακά αποτελέσματα, την ικανοποίηση από τη μαθησιακή εμπειρία και την πρόθεση συνέχισης χρήσης της ΤΝ. Επιπλέον η αντιλαμβανόμενη αυτό-αποτελεσματικότητα δρα έμμεσα μέσω της αυτονομίας στη μάθηση, επηρεάζοντας την πρόθεση συνέχισης. Ιδιαίτερα σημαντικό ήταν το εύρημα ότι ο Πειραματισμός, με προϋπόθεση την Αυτονομία, είναι βασικός για μάθηση, ενώ η μελέτη προσθέτει θεωρητικά και ένα νέο στοιχείο, ότι η Αυτονομία ενεργοποιεί την μάθηση και σε συνδυασμό με την εμπλοκή οδηγεί σε καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα και μεγαλύτερη ικανοποίηση από την εμπειρία μάθησης. Τέλος, αναδείχθηκε ότι η επίδραση της Αυτονομίας στην Ικανοποίηση διαφέρει κατά φύλο, με ισχυρότερη επιρροή στους άνδρες.This study examines the impact of Artificial Intelligence (AI) on workplace learning, a topic that remains insufficiently explored in the existing literature. Its aim is to investigate how AI affects employees’ learning process, utilizing theoretically grounded variables and measurements, with the goal of developing a comprehensive model that captures AI-driven learning within organizations. The proposed model is based on the STS, SOLA, AI-Human Integration Process Model, TAM theories, and Constructivism, adapting and extending the AI-Human Integration Process to the context of organizational learning. The model is structured into three sequential stages (Initiation, Experimentation, Continuation), representing the learning process with the use of AI in the workplace and incorporating variables that the literature associates with employees’ learning through AI. Within this theoretical framework, a quantitative study was conducted using a structured questionnaire with 205 employees of private companies who use ChatGPT or Microsoft Copilot to acquire new knowledge and skills. Results showed that perceived usefulness enhances both autonomy and emotional engagement, directly and indirectly improving learning outcomes, satisfaction with the learning experience, and the intention to continue using AI for learning. Moreover, perceived self-efficacy influences intention to continue indirectly through autonomy. Notably, experimentation, conditioned on autonomy, proved crucial for ΑΙ-learning, and the study contributes a theoretical insight that autonomy activates learning and, when combined with engagement, leads to better learning outcomes and greater satisfaction from the learning experience. Finally, it was found that the effect of autonomy on satisfaction varies by gender, with a stronger impact on men.