Συνολοκλήρωση και αιτιότητα συναλλαγματικών ισοτιμιών και δεικτών σε χώρες με ισχυρές εξαγωγικές οικονομίες πρώτων υλών

Abstract

Η παρούσα έρευνα εξετάζει τη δυναμική σχέση μεταξύ συναλλαγματικών ισοτιμιών και χρηματιστηριακών δεικτών σε επιλεγμένες ισχυρές εξαγωγικές οικονομίες πρώτων υλών για την περίοδο 2015–2025. Κύριος στόχος αποτελεί η διερεύνηση πιθανών σχέσεων μακροχρόνιας συνολοκλήρωσης και βραχυχρόνιας αιτιότητας, τόσο για ολόκληρη τη δεκαετία όσο και για τις υποπεριόδους πριν (2015–2019) και μετά την πανδημία Covid-19 (2020–2025). Η επιλογή αυτής της διάκρισης θεωρείται κρίσιμη, δεδομένης της ισχυρής επίδρασης της πανδημίας στις παγκόσμιες οικονομικές συνθήκες και των πολιτικών που εφαρμόστηκαν για τον περιορισμό των επιπτώσεών της. Συνολικά, η μελέτη συμβάλλει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι διεθνείς τιμές των πρώτων υλών επηρεάζουν τη σχέση μεταξύ συναλλαγματικών ισοτιμιών και κεφαλαιαγορών σε χώρες με έντονη εξαγωγική δραστηριότητα. Η ανάλυση βασίζεται σε οικονομετρικές μεθόδους, αξιοποιώντας το πλαίσιο συνολοκλήρωσης των Engle και Granger, καθώς και τον έλεγχο αιτιότητας κατά Granger, προκειμένου να εντοπιστούν οι αλληλεπιδράσεις και οι μηχανισμοί μετάδοσης μεταξύ των εξεταζόμενων μεταβλητών. Το δείγμα περιλαμβάνει έξι χώρες με έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό στις αγορές πετρελαίου, φυσικού αερίου και μετάλλων: Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδά, Αυστραλία, Νορβηγία, Νότια Αφρική και Σαουδική Αραβία. Για κάθε χώρα χρησιμοποιείται ο κύριος χρηματιστηριακός δείκτης και η συναλλαγματική ισοτιμία του εθνικού νομίσματος έναντι του δολαρίου ΗΠΑ (USD). Τα ευρήματα δείχνουν περιορισμένες ενδείξεις συνολοκλήρωσης στο συνολικό δείγμα, ωστόσο διαφαίνονται μακροχρόνιες σχέσεις ισορροπίας μεταξύ ορισμένων αγορών κατά την περίοδο μετά το 2020 — φάση κατά την οποία οι τιμές των ενεργειακών πόρων και πρώτων υλών παρουσίασαν έντονη μεταβλητότητα λόγω της πανδημίας και των γεωπολιτικών εξελίξεων. Συγκεκριμένα, ο Καναδάς εμφανίζει συνολοκλήρωση μόνο στη μετά-πανδημική περίοδο, ενώ η Νορβηγία διατηρεί μακροχρόνια ισορροπία καθ' όλη τη δεκαετία 2015-2025. Επιπλέον, οι σχέσεις αιτιότητας κατά Granger ενισχύονται αισθητά στη μετά-πανδημική περίοδο (2020-2025), γεγονός που υποδηλώνει αυξημένο βαθμό διασύνδεσης μεταξύ συναλλαγματικών ισοτιμιών και χρηματιστηριακών δεικτών στις εξαγωγικές οικονομίες πρώτων υλών που εξετάζονται.This study examines the dynamic relationship between exchange rates and stock market indices in selected major commodity-exporting economies over the period 2015–2025. The primary objective is to investigate potential long-term cointegration and short-term causality relationships, both for the entire decade and for the subperiods before (2015–2019) and after the Covid-19 pandemic (2020–2025). The distinction between these two phases is considered essential, given the profound impact of the pandemic on global economic conditions and the policy measures implemented to mitigate its effects. Overall, the research contributes to understanding how international commodity prices influence the interaction between exchange rates and capital markets in economies with strong export orientation. The analysis employs econometric methodologies, utilizing the Engle–Granger cointegration framework and the Granger causality test, in order to identify dynamic interdependencies and transmission mechanisms among the examined variables. The sample includes six countries with a significant export profile in the global markets of oil, natural gas, and metals: the United States, Canada, Australia, Norway, South Africa, and Saudi Arabia. For each country, the main stock market index and the exchange rate of the national currency against the U.S. dollar (USD) are used. The findings indicate limited evidence of cointegration in the overall sample; however, long-run equilibrium relationships emerge between certain markets during the post-2020 period — a phase during which energy resource and commodity prices exhibited heightened volatility due to the pandemic and geopolitical developments. Specifically, Canada displays cointegration only in the post-pandemic period, while Norway maintains a long-run equilibrium throughout the 2015-2025 decade. Furthermore, Granger causality relationships strengthen notably in the post-pandemic period (2020-2025), suggesting an increased degree of interconnectedness between foreign exchange rates and stock market indices in the commodity-exporting economies under examination.