ESG και ρυθμιστική συμμόρφωση στις ενεργειακές αγορές: ανάλυση επιπτώσεων στις επιχειρήσεις και στους καταναλωτές μέσω case studies

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον ρόλο της στρατηγικής ESG (Environmental, Social, Governance) στη διαμόρφωση της χρηματοοικονομικής βιωσιμότητας και της στρατηγικής ανθεκτικότητας στον ελληνικό ενεργειακό τομέα. Κεντρικό ερευνητικό ερώτημα της μελέτης αποτελεί το κατά πόσο και με ποιον τρόπο η ενσωμάτωση ESG κριτηρίων, σε συνδυασμό με τη ρυθμιστική συμμόρφωση στο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, επηρεάζει τη χρηματοοικονομική επίδοση και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα διαφορετικών ενεργειακών υποδειγμάτων. Η έρευνα υιοθετεί ποιοτική συγκριτική προσέγγιση, βασισμένη στην ανάλυση δύο μελετών περίπτωσης: της ΔΕΗ ως επιχείρησης ηλεκτροπαραγωγής και του τομέα φυσικού αερίου ως μεταβατικού ενεργειακού κλάδου. Το αναλυτικό πλαίσιο οργανώνεται γύρω από τέσσερις βασικές διαστάσεις: ESG στρατηγική, χρηματοοικονομική επίδοση, ρυθμιστική συμμόρφωση και επιπτώσεις σε επενδυτές και καταναλωτές. Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι η ESG στρατηγική δεν λειτουργεί ομοιόμορφα στις ενεργειακές αγορές. Στην περίπτωση της ΔΕΗ, η βιωσιμότητα αποτελεί μοχλό δομικού μετασχηματισμού, συνδεόμενο με μείωση ρυθμιστικού κινδύνου και ενίσχυση χρηματοοικονομικής ανθεκτικότητας. Αντιθέτως, στον τομέα φυσικού αερίου, η ESG στρατηγική ενσωματώνεται κυρίως ως μηχανισμός μεταβατικής προσαρμογής και διαχείρισης κινδύνου, με αυξημένη έκθεση σε μακροπρόθεσμο “transition risk”. Η μελέτη συμβάλλει στη βιβλιογραφία αναδεικνύοντας ότι η σχέση ESG και χρηματοοικονομικής επίδοσης είναι κλαδικά και θεσμικά εξαρτώμενη, διαμορφούμενη μέσα από την αλληλεπίδραση κανονιστικών πιέσεων, τεχνολογικής μετάβασης και κοινωνικής αποδοχής. Παράλληλα, προσφέρει εμπειρική τεκμηρίωση για τον ελληνικό ενεργειακό τομέα, καλύπτοντας κενό στη σχετική διεθνή βιβλιογραφία. H εργασία υποστηρίζει ότι η ενσωμάτωση ESG στρατηγικής αποτελεί προϋπόθεση στρατηγικής επιβίωσης και όχι απλώς εργαλείο εταιρικής υπευθυνότητας, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης κανονιστικής αυστηρότητας και ενεργειακής μετάβασης.This thesis examines the role of Environmental, Social and Governance (ESG) strategy in shaping financial sustainability and strategic resilience within the Greek energy sector. The central research question investigates whether and how the integration of ESG criteria, in conjunction with compliance with the evolving European regulatory framework, affects financial performance and long-term viability across different energy models. The study adopts a qualitative comparative case study approach, focusing on two distinct yet institutionally comparable contexts: the Public Power Corporation (PPC – DEI) as a major electricity generation company undergoing structural transformation, and the natural gas sector as a transitional energy model operating within a highly regulated environment. The analytical framework is structured around four core dimensions: ESG strategy integration, financial performance, regulatory compliance, and impacts on investors and consumers. The findings indicate that ESG strategy does not function uniformly across energy markets. In the case of PPC, sustainability acts as a driver of structural transformation, reducing regulatory and environmental risk while strengthening financial resilience and long-term valuation. Conversely, within the natural gas sector, ESG integration primarily operates as a mechanism of transitional adaptation and risk management, characterized by regulatory alignment and short- to medium-term stability but increased exposure to long-term transition risk. The study contributes to the literature by demonstrating that the ESG–financial performance nexus is sector- and institution-dependent, mediated by technological transition pathways, regulatory pressure, and social legitimacy. By providing empirical evidence from the Greek energy context, the research addresses a gap in existing scholarship, which largely focuses on cross-country or multi-sector analyses rather than structured comparisons within a single national regulatory framework. The thesis argues that ESG integration in energy markets constitutes a strategic necessity rather than a reputational add-on, serving as a critical determinant of competitiveness, regulatory legitimacy, and long-term financial sustainability in the context of the European energy transition.