Environmental reporting in the shipping industry: συγκριτική μελέτη ESG εκθέσεων ελληνικών και κυπριακών ναυτιλιακών εταιρειών

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις αποτυπώνουν και τεκμηριώνουν την περιβαλλοντική τους επίδοση μέσα από τις ESG εκθέσεις τους, σε μια περίοδο αυξανόμενων κανονιστικών απαιτήσεων για διαφάνεια και λογοδοσία. Η μελέτη βασίζεται σε πέντε ελληνικές και κυπριακές ναυτιλιακές εταιρείες από διαφορετικούς υποκλάδους: Attica Group (επιβατηγός), Tsakos Energy Navigation – TEN (δεξαμενόπλοια), Euroseas (εμπορευματοκιβώτια), Safe Bulkers (ξηρό φορτίο) και GasLog (πλοία μεταφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου). Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται ολοκληρωμένη εικόνα των πρακτικών περιβαλλοντικής αναφοράς σε διαφορετικά επιχειρηματικά μοντέλα εντός του ίδιου κλάδου. Η μεθοδολογία συνδυάζει κατακόρυφη (διαχρονική) και οριζόντια (διακλαδική) ανάλυση των περιβαλλοντικών γνωστοποιήσεων για την περίοδο 2021–2023. Η αξιολόγηση πραγματοποιείται βάσει του μοντέλου δέκα περιβαλλοντικών παραγόντων των Tsatsaronis et al. (2024), καλύπτοντας εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και ατμοσφαιρικών ρύπων, καύσιμα και ενεργειακή κατανάλωση, δείκτες ενεργειακής απόδοσης στόλου, τεχνολογικές/ενεργειακές παρεμβάσεις, προστασία θαλάσσιου οικοσυστήματος, διαχείριση νερού και αποβλήτων, περιβαλλοντική διαχείριση και συμμόρφωση, καθώς και ζητήματα διαφάνειας, πληρότητας και εξωτερικής διασφάλισης. Με βάση τα παραπάνω υπολογίζεται ο Δείκτης Ποιότητας Περιβαλλοντικής Γνωστοποίησης (ΔΠΠΓ) για κάθε εταιρεία και έτος. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τέσσερα βασικά μηνύματα: (1) η ποιότητα των περιβαλλοντικών αναφορών βελτιώνεται στο σύνολο του δείγματος, αλλά με διαφοροποιήσεις στον ρυθμό και το βάθος τεκμηρίωσης, και εξαρτάται κυρίως από μεθοδολογία, τυποποίηση, ποσοτικοποίηση και πληρότητα δεδομένων, παρά από τον υποκλάδο· (2) η μετάβαση από περιγραφικές σε μετρήσιμες και τεκμηριωμένες γνωστοποιήσεις επιταχύνεται από το ευρωπαϊκό και διεθνές πλαίσιο· (3) παραμένουν αδυναμίες σε τυποποίηση, κενά δεδομένων (π.χ. Scope 2, νερό/απόβλητα) και περιορισμένη εξωτερική διασφάλιση· και (4) το ESG ενσωματώνεται ολοένα περισσότερο στη στρατηγική, τη χρηματοδότηση και τη λήψη αποφάσεων. Η έρευνα αναγνωρίζει περιορισμούς (ετερογένεια εκθέσεων, μικρό δείγμα, πιθανή υποκειμενικότητα) και προτείνει επέκταση σε μεγαλύτερο δείγμα/περίοδο, ένταξη των πυλώνων S και G, αξιολόγηση της επίδρασης των ESRS και διερεύνηση της σχέσης περιβαλλοντικής και οικονομικής επίδοσης.This dissertation examines how shipping companies capture and substantiate their environmental performance through ESG reporting in a period of increasing regulatory requirements for transparency and accountability. The study focuses on five Greek and Cypriot shipping companies operating in different sub-sectors: Attica Group (passenger shipping), Tsakos Energy Navigation – TEN (tankers), Euroseas (container vessels), Safe Bulkers (dry bulk carriers), and GasLog (liquefied natural gas carriers). This sampling strategy aims to provide a comprehensive view of environmental reporting practices across different business models within the same industry. Methodologically, the research combines vertical (over-time) and horizontal (cross-sectoral) analysis of environmental disclosures for the period 2021–2023. The assessment is based on the ten environmental factors model proposed by Tsatsaronis et al. (2024), covering greenhouse gas and air pollutant emissions, fuels and energy consumption, fleet energy-efficiency indicators, technological/energy interventions, marine ecosystem protection, water and waste management, environmental management and regulatory compliance, as well as transparency, completeness, and external assurance. Based on this framework, an Environmental Disclosure Quality Index (EDQI) is calculated for each company and year. The findings highlight four key messages: (1) environmental reporting quality improves across the sample, albeit at different speeds and with varying depth of evidence, and depends primarily on methodology, standardisation, quantification, and data completeness rather than on the sub-sector; (2) the shift from narrative to measurable and well-documented disclosures is accelerated by the European and international regulatory framework; (3) persistent weaknesses remain in standardisation, data gaps (e.g., Scope 2, water/waste), and limited external assurance; and (4) ESG is increasingly embedded in corporate strategy, financing, and decision-making. The study acknowledges limitations (heterogeneous report structures, small sample size, potential scoring subjectivity) and proposes future research directions, including expanding the sample and time horizon, integrating the Social and Governance pillars, assessing the impact of ESRS implementation, and exploring links between environmental and financial performance.