Αξιολόγηση του bitcoin ως επενδυτικού καταφυγίου κατά την πανδημία COVID-19: συγκριτική μελέτη με παραδοσιακά καταφύγια όπως ο χρυσός και επιλεγμένα κρυπτονομίσματα

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει κατά πόσο το Bitcoin μπορεί να χαρακτηριστεί ως επενδυτικό καταφύγιο σε περιόδους έντονης οικονομικής και χρηματοοικονομικής αβεβαιότητας, με έμφαση στην περίοδο της πανδημίας COVID-19. Η πανδημία αποτέλεσε ένα εξαιρετικό εμπειρικό πλαίσιο («φυσικό πείραμα»), καθώς προκάλεσε απότομες διαταραχές στις παγκόσμιες αγορές, αυξάνοντας τη μεταβλητότητα, τη φυγή προς τη ρευστότητα και την ανάγκη για ασφαλή περιουσιακά στοιχεία. Στο πλαίσιο αυτό, το Bitcoin συγκρίνεται με τον χρυσό, ως διαχρονικό επενδυτικό καταφύγιο, καθώς και με τον χρηματιστηριακό δείκτη S&P 500, που λειτουργεί ως δείκτης αναφοράς της ευρύτερης αγοράς. Η εμπειρική ανάλυση βασίζεται σε ημερήσια δεδομένα τιμών και αποδόσεων για την περίοδο πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την πανδημία, με στόχο την αποτύπωση της δυναμικής του κινδύνου και των συσχετίσεων σε διαφορετικά καθεστώτα αγοράς. Για τη μοντελοποίηση της μεταβλητότητας εφαρμόζεται το οικονομετρικό υπόδειγμα GARCH(1,1), εμπλουτισμένο με ψευδομεταβλητή που απομονώνει την περίοδο COVID-19. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το Bitcoin παρουσίασε έντονη αύξηση μεταβλητότητας και θετική συσχέτιση με τις χρηματιστηριακές αγορές, υποδηλώνοντας συμπεριφορά περιουσιακού στοιχείου υψηλού κινδύνου. Αντίθετα, ο χρυσός διατήρησε σταθερό και προστατευτικό ρόλο. Συμπερασματικά, το Bitcoin εμφανίζει περιορισμένες δυνατότητες διαφοροποίησης, χωρίς να πληροί σταθερά τα κριτήρια ενός αξιόπιστου ασφαλούς καταφυγίου σε περιόδους κρίσης.This master’s thesis examines whether Bitcoin can be characterized as an investment safe haven during periods of heightened economic and financial uncertainty, with particular emphasis on the COVID-19 pandemic. The pandemic provided an exceptional empirical setting (“natural experiment”), as it triggered abrupt disruptions in global markets, increasing volatility, liquidity flight, and the demand for safe assets. Within this framework, Bitcoin is compared with gold, as a traditional and long-established safe haven, as well as with the S&P 500 stock market index, which serves as a benchmark for the broader financial market. The empirical analysis is based on daily price and return data covering the pre-pandemic, pandemic, and post-pandemic periods, aiming to capture the dynamics of risk and correlations across different market regimes. To model volatility, the study employs the econometric GARCH(1,1) framework, enriched with a dummy variable isolating the COVID-19 period. The results indicate that Bitcoin experienced a pronounced increase in volatility and exhibited a positive co-movement with equity markets, suggesting behavior closer to a high-risk asset rather than a safe haven. In contrast, gold maintained a more stable and protective role. Overall, the findings suggest that Bitcoin offers only limited diversification benefits and does not consistently meet the criteria of a reliable safe haven during periods of systemic crisis.