Αναγνώριση και αξιολόγηση κινδύνων σε κατασκευαστικά έργα ενίσχυσης του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται το κρίσιμο ζήτημα της διαχείρισης κινδύνων (Risk Management) στα κατασκευαστικά έργα ενίσχυσης του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (Ε.Δ.Δ.Η.Ε.). Στη σύγχρονη εποχή, η ενέργεια αποτελεί βασικό πυλώνα κοινωνικής ευημερίας και οικονομικής ανάπτυξης, με την Ευρώπη και την Ελλάδα να στρέφονται δυναμικά προς την ενεργειακή μετάβαση και την αξιοποίηση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της απανθρακοποίησης και της ενσωμάτωσης των ΑΠΕ, απαιτείται η ριζική αναβάθμιση και επέκταση των υποδομών του δικτύου διανομής. Τα έργα αυτά χαρακτηρίζονται από αυξημένη πολυπλοκότητα, τεχνικές ιδιαιτερότητες και εμπλοκή πολλών μερών, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη συστηματικής αναγνώρισης και αντιμετώπισης των αβεβαιοτήτων που τα διέπουν. Σκοπός της μελέτης είναι η αναγνώριση, η ανάλυση και η αξιολόγηση των σημαντικότερων κινδύνων που εμφανίζονται κατά τον κύκλο ζωής των έργων υποδομής του δικτύου, καθώς και η πρόταση κατάλληλων μεθόδων αντιμετώπισής τους. Παρόλο που υφίσταται πλούσια βιβλιογραφία για τη διαχείριση κινδύνων στα κατασκευαστικά έργα γενικά, εντοπίζεται ερευνητικό κενό όσον αφορά τα εξειδικευμένα ενεργειακά έργα δικτύου στην Ελλάδα. Η εργασία επιδιώκει να καλύψει αυτό το κενό, ιεραρχώντας τους κινδύνους με βάση τη σημαντικότητά τους, κατηγοριοποιώντας τους σε ομάδες κινδύνων με βάση τα κοινά τους χαρακτηριστικά και προτείνοντας πιθανούς τρόπους αντιμετώπισης τους. Η μεθοδολογική προσέγγιση που υιοθετήθηκε είναι μικτή, συνδυάζοντας βιβλιογραφική ανασκόπηση και εμπειρική έρευνα. Αρχικά, πραγματοποιήθηκε ενδελεχής μελέτη της διεθνούς βιβλιογραφίας για τον εντοπισμό πιθανών κινδύνων. Στη συνέχεια, τα ευρήματα αυτά εμπλουτίστηκαν και προσαρμόστηκαν στα ελληνικά δεδομένα μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων με τρία έμπειρα στελέχη του κλάδου. Η διαδικασία αυτή οδήγησε στη δημιουργία μιας τελικής λίστας 31 κινδύνων, οι οποίοι αποτέλεσαν τη βάση για τη σύνταξη ερωτηματολογίου. Για την ποσοτική αξιολόγηση των κινδύνων, το ερωτηματολόγιο διανεμήθηκε σε επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε έργα του Ε.Δ.Δ.Η.Ε., συγκεντρώνοντας συνολικά 75 έγκυρες απαντήσεις. Τα δεδομένα αναλύθηκαν με τη χρήση περιγραφικής στατιστικής, υπολογίζοντας τον Δείκτη Σχετικής Σπουδαιότητας (Relative Importance Index - RII), τη Διάμεσο και την Τυπική Απόκλιση. Επιπροσθέτως, εφαρμόστηκε η μέθοδος της Διερευνητικής Παραγοντικής Ανάλυσης (Exploratory Factor Analysis - EFA) για την ομαδοποίηση των κινδύνων σε ευρύτερες κατηγορίες. Τα αποτελέσματα της περιγραφικής ανάλυσης ανέδειξαν ως κρισιμότερους μεμονωμένους κινδύνους: την αύξηση των τιμών αγοράς υλικών και εξοπλισμού, τις καθυστερήσεις στη διαδικασία εγκρίσεων από αρμόδιους εξωτερικούς φορείς, την ύπαρξη μη αποτυπωμένων δικτύων κοινής ωφέλειας, την ανεπάρκεια διαθέσιμων πόρων ανθρώπινου δυναμικού και την αύξηση του αντικειμένου της σύμβασης. Οι κίνδυνοι αυτοί, με υψηλό δείκτη RII, αντικατοπτρίζουν τις πληθωριστικές πιέσεις, τη γραφειοκρατία και τις τεχνικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο κλάδος. Μέσω της επαγωγικής ανάλυσης (EFA), οι κίνδυνοι ταξινομήθηκαν σε πέντε βασικές κατηγορίες: Τεχνικοί Κίνδυνοι, Οικονομικοί Κίνδυνοι, Κίνδυνοι Ασφάλειας- Υγείας και Περιβάλλοντος, Κίνδυνοι Διαχείρισης Έργου και Εξωτερικοί Κίνδυνοι. Από αυτές, η κατηγορία των Κινδύνων Διαχείρισης Έργου αναδείχθηκε ως η πλέον σημαντική, ακολουθούμενη από την κατηγορία Ασφάλειας, Υγείας και Περιβάλλοντος. Το εύρημα αυτό υπογραμμίζει ότι, πέρα από τους τεχνικούς ή οικονομικούς παράγοντες, η οργανωτική επάρκεια και ο προγραμματισμός αποτελούν τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Συμπερασματικά, η εργασία προσφέρει στους επαγγελματίες του χώρου μια σαφή χαρτογράφηση των απειλών στα έργα ενίσχυσης του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Τα ευρήματα μπορούν να αξιοποιηθούν πρακτικά για τη βελτίωση των διαδικασιών λήψης αποφάσεων και την ανάπτυξη στοχευμένων στρατηγικών ανάσχεσης. Παράλληλα, προτείνονται κατευθύνσεις για μελλοντική έρευνα, όπως η επέκταση του δείγματος και η εφαρμογή ποσοτικών μεθόδων ανάλυσης, με στόχο την περαιτέρω θωράκιση των ενεργειακών υποδομών της χώρας.This master's thesis addresses the critical issue of Risk Management in construction projects aimed at reinforcing the Hellenic Electricity Distribution Network (HEDNO). In the modern era, energy constitutes a fundamental pillar of social welfare and economic growth, with Europe and Greece actively shifting towards energy transition and the utilization of Renewable Energy Sources (RES). To achieve decarbonization goals and RES integration, a radical upgrade and expansion of distribution network infrastructure are required. These projects are characterized by increased complexity, technical specificities, and the involvement of multiple stakeholders, making the systematic identification and mitigation of associated uncertainties imperative. The objective of this study is to identify, analyze, and evaluate the most significant risks occurring during the lifecycle of network infrastructure projects, as well as to propose appropriate mitigation methods. Although extensive literature exists regarding risk management in construction projects in general, there is a research gap concerning specialized energy network projects in Greece. This thesis aims to bridge this gap by prioritizing risks based on their significance, categorizing them into risk factors based on their common characteristics, and proposing potential mitigation strategies. The methodological approach adopted is mixed, combining literature review and empirical research. Initially, a thorough review of international literature was conducted to identify potential risks. Subsequently, these findings were enriched and adapted to the Greek context through semi-structured interviews with three experienced industry executives. This process led to the creation of a final list of 31 risks, which formed the basis for designing a questionnaire. For the quantitative assessment of risks, the questionnaire was distributed to professionals active in HEDNO projects, collecting a total of 75 valid responses. The data. were analyzed using descriptive statistics, calculating the Relative Importance Index (RII), Median, and Standard Deviation. Additionally, Exploratory Factor Analysis (EFA) was applied to group the risks into broader categories. The results of the descriptive analysis highlighted the following as the most critical individual risks increases in material and equipment market prices, delays in approval processes by competent external authorities, the existence of unmapped utility networks, the shortage of available human resources, and scope creep (increase in contract scope). These risks, exhibiting a high RII, reflect the inflationary pressures, bureaucracy, and technical difficulties faced by the sector. Through Exploratory Factor Analysis (EFA), the risks were classified into five basic categories: Technical Risks, Economic Risks, Health/Safety/Environment Risks, Project Management Risks, and External Risks. Among these, the Project Management Risks category emerged as the most significant, followed by the Health, Safety, and Environment category. This finding underscores that, beyond technical or economic factors, organizational adequacy and planning constitute the greatest challenges. In conclusion, this thesis offers industry professionals a clear mapping of threats in electricity network reinforcement projects. The findings can be practically utilized to improve decision-making processes and develop targeted mitigation strategies. Furthermore, directions for future research are proposed, such as expanding the sample size and applying quantitative analysis methods, aiming to further fortify the country's energy infrastructure.