Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης στο πλαίσιο της οικονομικής διακυβέρνησης της ευρωπαϊκής οικονομίας

Abstract

Η ανάγκη για οικονομική διακυβέρνηση στην ΕΕ αναδείχθηκε από την αναγνώριση της απαίτησης για οριοθέτηση της δημοσιονομικής πολιτικής, ενόψει της καθιέρωσης του τρίτου σταδίου της ΟΝΕ, από την στιγμή που τα υγιή δημόσια οικονομικά αποτελούσαν συστατικό στοιχείο της μακροοικονομικής σταθερότητας. Η σχέση αμοιβαίας εξάρτησης των δημοσίων οικονομικών ανάμεσα στην ΕΕ και τα κράτη μέλη, καθιστούσε επιτακτική την διαμόρφωση ενός πλαισίου για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας της νομισματικής ένωσης, μέσω άσκησης αποτελεσματικού συντονισμού και εποπτείας των οικονομικών πολιτικών, που στοχεύει στην βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών, την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και την επίλυση μακροοικονομικών ανισορροπιών. Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης λοιπόν, αποτελεί μια δέσμη κανόνων προληπτικής και διορθωτικής λογικής, σχεδιασμένη για να επιτύχει την απαραίτητη δημοσιονομική επιτήρηση και συντονισμό των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών. Η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική της ΟΝΕ, σε συνδυασμό με την εκδήλωση εξωγενών σοκ, όπως η Μεγάλη Χρηματοπιστωτική Κρίση και η Πανδημία, ανέδειξαν την περιορισμένη ανθεκτικότητα των οικονομιών, που αποτυπώθηκε στην σταδιακή εξέλιξη του Συμφώνου, μέσω των τροποποιήσεων του 2005, του 2011-2013 και του 2024. Οι μεταρρυθμίσεις, ανταποκρινόμενες στις προκλήσεις που προκύπτουν, φανερώνουν τις εκάστοτε αδυναμίες του, με αποκορύφωμα την τελευταία αναθεώρηση του 2024. Αυτή, προσπαθεί να εξισορροπήσει την δημοσιονομική πειθαρχία με την βιώσιμη ενίσχυση του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης, στο πλαίσιο ενός αβέβαιου γεωπολιτικά και οικονομικά περιβάλλοντος που επιχειρεί να προωθήσει την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση.The need for economic governance in the EU emerged from the recognition of the requirement to set limits on fiscal policy, in view of the establishment of the third stage of EMU, since sound public finances were a component of macroeconomic stability. The interdependence of public finances between the EU and its Member States made it imperative to establish a framework to ensure the sustainability of monetary union through effective coordination and surveillance of economic policies aimed at ensuring the sustainability of public finances, promoting economic growth, and resolving macroeconomic imbalances. The Stability and Growth Pact is therefore a set of rules based on a preventive and corrective approach, designed to achieve the necessary fiscal surveillance and coordination of Member States' economic policies. The particular architecture of EMU, combined with exogenous shocks such as the Great Financial Crisis and the Pandemic, highlighted the limited resilience of economies, which was reflected in the gradual evolution of the Pact through the amendments of 2005, 2011-2013, and 2024.The reforms, responding to the challenges that arise, reveal its weaknesses, culminating in the latest revision of 2024, which attempts to balance fiscal discipline with sustainable strengthening of potential growth, in an uncertain geopolitical and economic environment that seeks to promote the digital and green transition.