Επιχειρηματική προσέγγιση του οικοσυστήματος του ευρωπαϊκού πορτοφολιού ψηφιακής ταυτότητας: βιβλιογραφική ανασκόπηση

Abstract

Το ευρωπαϊκό πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας (EU Digital Identity Wallet), που θα είναι διαθέσιμο δωρεάν σε όλους τους πολίτες της ΕΕ από τον Νοέμβριο του 2026, αποσκοπεί στην ασφαλή αποθήκευση και διαχείριση των ψηφιακών δεδομένων ταυτότητας και των ηλεκτρονικών βεβαιώσεων χαρακτηριστικών των πολιτών και των επιχειρήσεων. Παρέχει σημαντικά οφέλη σε πολίτες, επιχειρήσεις, κυβερνήσεις και την κοινωνία συνολικά, ενισχύοντας την ιδιωτικότητα, τη διαφάνεια, την ευκολία, τη διαλειτουργικότητα και την ασφάλεια. Βασίζεται στις αρχές του αποκεντρωμένου μοντέλου ψηφιακής ταυτότητας, όπου οι χρήστες βρίσκονται στο επίκεντρο της διαχείρισης των διαπιστευτηρίων τους, με τη δυνατότητα να τα αιτούνται, να τα αποθηκεύουν και να τα μοιράζονται χωρίς μεσάζοντες. Το οικοσύστημα του EUDI Wallet δεν περιορίζεται στην τεχνολογία αλλά ενσωματώνει κρίσιμες επιχειρηματικές, νομικές και κοινωνικές προεκτάσεις, ενώ η επιτυχία του εξαρτάται από τη συνεργασία και την ευθυγράμμιση όλων των εμπλεκόμενων φορέων, όπως εκδότες, πάροχοι πορτοφολιών ψηφιακής ταυτότητας, πάροχοι υπηρεσιών, χρήστες και ενορχηστρωτής/ρυθμιστής. Η πρόταση αξίας του οικοσυστήματος αναδύεται από τη δυναμική αλληλεπίδραση και τον συντονισμό μεταξύ αυτών των φορέων, καθώς η συλλογική δράση και η διασύνδεση των μερών οδηγούν σε βιώσιμες και καινοτόμες λύσεις. Ωστόσο, χωρίς ισχυρά πλαίσια διακυβέρνησης και σαφή στρατηγική ευθυγράμμιση, το EUDI Wallet κινδυνεύει να μην προσφέρει τα οφέλη για τα οποία σχεδιάστηκε. Η παρούσα εργασία στοχεύει να μελετήσει τους παράγοντες βιώσιμης επιτυχίας του οικοσυστήματος του EUDI Wallet, καθώς και τα επιχειρηματικά μοντέλα που ακολουθούν οι φορείς του. Μέσα από βιβλιογραφική ανασκόπηση, αναλύονται οι προκλήσεις της ανάπτυξης του οικοσυστήματος, οι εντάσεις μεταξύ σχεδιαστικών επιλογών, οι ροές εσόδων για κάθε φορέα, τα κίνητρα ανάπτυξης και το μοντέλο λειτουργίας των παρόχων πορτοφολιών. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη περαιτέρω έρευνας και ανάλυσης επιπρόσθετων θεμάτων, καθώς και τη σημασία επέκτασης ποιοτικών και ποσοτικών μελετών σε όλους τους κλάδους της οικονομίας και τις χώρες της ΕΕ, δεδομένου ότι το οικοσύστημα EUDI Wallet βρίσκεται στο τελικό στάδιο σχεδιασμού του.The European Digital Identity Wallet (EUDI Wallet), which will be available free of charge to all EU citizens from November 2026, aims to securely store and manage digital identity data and electronic attestations of attributes for both citizens and businesses. It offers significant benefits to individuals, enterprises, governments, and society as a whole by enhancing privacy, transparency, convenience, interoperability, and security. The EUDI Wallet is based on the principles of a decentralized digital identity model, where users are at the center of managing their credentials, with the ability to request, store, and share them without intermediaries. The ecosystem of the EUDI Wallet extends beyond technology, incorporating crucial business, legal, and social dimensions. Its success depends on the collaboration and alignment of all involved stakeholders, including issuers, digital identity wallet providers, service providers, users, and the orchestrator/regulator. The value proposition of the ecosystem emerges from the dynamic interaction and coordination among these stakeholders, as collective action and interconnection lead to sustainable and innovative solutions. However, without strong governance frameworks and clear strategic alignment, the EUDI Wallet risks failing to deliver the intended benefits. This study aims to analyze the factors that contribute to the sustainable success of the EUDI Wallet ecosystem, as well as the business models adopted by its stakeholders. Through a literature review, it examines the challenges of ecosystem development, tensions between design choices, revenue streams for each entity, growth incentives, and the operational model of wallet providers. The findings emphasize the need for further research and analysis of additional topics, as well as the importance of expanding qualitative and quantitative studies across all economic sectors and EU countries, given that the EUDI Wallet ecosystem is currently in its final design phase.