Μεταβλητές ανίχνευσης απάτης

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τις βασικές μεταβλητές που συνδέονται με την ανίχνευση εταιρικής απάτης (fraud detection variables) σε εισηγμένες εταιρείες της ελληνικής κεφαλαιαγοράς. Θεωρητικά, το πλαίσιο οργανώνεται γύρω από τα κλασικά και διευρυμένα ψυχολογικά και συμπεριφορικά μοντέλα, από το Fraud Triangle του Cressey έως το Fraud Hexagon του Vousinas, καθώς και τις πρόσφατες προσεγγίσεις που ενσωματώνουν την αλαζονεία, τη συνενοχή και την «ηδονή του ρίσκου» ως ενισχυτικούς παράγοντες. Ωστόσο, το κύριο βάρος δίνεται στη μετάφραση αυτών των θεωρητικών παραμέτρων σε επιχειρησιακά μετρήσιμες μεταβλητές. Το εμπειρικό δείγμα περιλαμβάνει 60 εισηγμένες επιχειρήσεις του Χρηματιστηρίου Αθηνών (Large, Mid και Small Cap) για την περίοδο 2015-2025. Οι μεταβλητές που εξετάζονται περιλαμβάνουν τη διαθεσιμότητα iXBRL/ESEF αρχείων, τη δημοσιοποίηση αμοιβών ελεγκτών (ελεγκτικές και μη ελεγκτικές), την παρουσία Big-4 ελεγκτών, τη συνέχεια διαπραγμάτευσης, καθώς και βασικούς χρηματοοικονομικούς δείκτες (μόχλευση, ρευστότητα, λογιστικές αποκλίσεις). Δημιουργήθηκε σύνθετος «Δείκτης Ελέγχου Απάτης» (Fraud Control Score), ο οποίος αποτυπώνει τον βαθμό συμμόρφωσης και διαφάνειας κάθε εταιρείας. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι μεγάλες κεφαλαιοποιήσεις εμφανίζουν σταθερά υψηλότερους δείκτες συμμόρφωσης, ενώ στις μεσαίες και μικρές κεφαλαιοποιήσεις παρατηρείται μεγαλύτερη διαφοροποίηση. Η χρήση Big-4 ελεγκτών και η πλήρης ανάλυση αμοιβών σχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο παραποίησης. Συμπερασματικά, η μελέτη αναδεικνύει ότι οι μεταβλητές ανίχνευσης απάτης συνιστούν ουσιώδη εργαλεία για την ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης και παρέχουν χρήσιμες κατευθύνσεις τόσο σε ρυθμιστικές αρχές όσο και σε επενδυτές.This thesis examines the key variables associated with the detection of corporate fraud (fraud detection variables) in listed companies on the Greek capital market. Theoretically, the framework is organized around the classic and extended psychological and behavioral models, from Cressey’s Fraud Triangle to Vousinas’ Fraud Hexagon, as well as recent approaches that incorporate arrogance, complicity and “risk appetite” as reinforcing factors. However, the main emphasis is given to the translation of these theoretical parameters into operationally measurable variables. The empirical sample includes 60 listed companies on the Athens Stock Exchange (Large, Mid and Small Cap) for the period 2015-2025. The variables examined include the availability of iXBRL/ESEF files, the disclosure of auditor fees (audit and nonaudit), the presence of Big-4 auditors, trading continuity, as well as key financial ratios (leverage, liquidity, accounting discrepancies). A composite “Fraud Control Score” was created, which captures the degree of compliance and transparency of each company. The results show that large caps consistently show higher compliance rates, while in mid- and small caps there is greater variation. The use of Big-4 auditors and full fee analysis are associated with a lower risk of misstatement. In conclusion, the study highlights that fraud detection variables are essential tools for strengthening corporate governance and provide useful guidance to both regulators and investors.