Portfolio selection with ESG criteria: analyzing the impact of sustainability on investment performance

Abstract

Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία εξετάζει πώς οι παράγοντες ESG (Περιβάλλον, Κοινωνία, Διακυβέρνηση) επηρεάζουν την επιλογή χαρτοφυλακίου και την επενδυτική απόδοση. Αρχικά, παρουσιάζονται οι βασικές θεωρίες αποτίμησης περιουσιακών στοιχείων και αναδεικνύονται κλασικές «ανωμαλίες» της αγοράς (π.χ. μέγεθος, αξία, momentum). Στη συνέχεια, γίνεται επισκόπηση του πλαισίου εταιρικής βιωσιμότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Κανονισμού Ταξινομίας (EU Taxonomy), καθώς και άλλων διεθνών προτύπων αναφοράς, όπως το GRI και το SASB. Η μεθοδολογία της έρευνας βασίζεται στη συλλογή δεδομένων από τη βάση Thomson Reuters/Refinitiv για την περίοδο 2001–2023, καλύπτοντας τόσο ευρωπαϊκές όσο και διεθνείς αγορές μετοχών. Υπολογίζονται δείκτες ESG, επιμέρους πυλώνες (Περιβαλλοντικό, Κοινωνικό, Διακυβέρνηση) και τυχόν «αρνητικά γεγονότα» (ESG controversies). Στη συνέχεια, οι μετοχές ταξινομούνται σε χαρτοφυλάκια ανάλογα με το επίπεδο ή τη βελτίωση του ESG σκορ, προκειμένου να εξεταστούν οι διαφοροποιήσεις στις αποδόσεις και ο τρόπος που η αγορά τιμολογεί την εταιρική βιωσιμότητα. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι οι επιχειρήσεις με χαμηλές βαθμολογίες ESG παρουσιάζουν υψηλότερες μέσες αποδόσεις, αντανακλώντας πιθανώς αυξημένο κίνδυνο τον οποίο απαιτούν οι επενδυτές να αντισταθμίσουν. Αντιθέτως, εταιρείες που βελτιώνουν σημαντικά το ESG προφίλ τους τείνουν να υπεραποδίδουν σε βάθος χρόνου, υποδηλώνοντας ότι η αγορά επιβραβεύει τη θετική αλλαγή στη βιωσιμότητα. Επιπλέον, η εμπλοκή σε ESG «σκάνδαλα» (controversies) συσχετίζεται με υποαπόδοση, ιδιαίτερα σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που υπόκεινται σε αυστηρότερη ρύθμιση. Η εργασία δομείται σε κεφάλαια που καλύπτουν: (α) εισαγωγή και θεωρητικό υπόβαθρο, (β) ανάλυση των μοντέλων αποτίμησης και των ESG πλαισίων αναφοράς, (γ) περιγραφή των δεδομένων και της μεθοδολογίας, (δ) εμπειρικά αποτελέσματα και (ε) συμπεράσματα και προτάσεις για επενδυτές και χάραξη πολιτικής. Μέσα από τα συμπεράσματα, αναδεικνύεται η σημασία της ενσωμάτωσης κριτηρίων βιωσιμότητας στις επενδυτικές αποφάσεις, τόσο για τη βελτίωση του προφίλ κινδύνου-απόδοσης όσο και για την ενίσχυση της διαφάνειας στις κεφαλαιαγορές.This dissertation investigates how Environmental, Social, and Governance (ESG) criteria influence portfolio selection and investment performance. It begins by reviewing core asset pricing theories and highlighting established market anomalies (e.g., size, value, momentum). The discussion then turns to corporate sustainability frameworks, including the EU Taxonomy, as well as international reporting standards like GRI and SASB. Methodologically, the study uses extensive data from Thomson Reuters/Refinitiv, covering the 2001–2023 period for both European and global equity markets. ESG scores, pillar-specific metrics (Environmental, Social, Governance), and ESG controversies are analyzed. Stocks are sorted into portfolios based on their ESG levels or improvements over time, allowing for an examination of how the market prices corporate sustainability. The findings indicate that companies with lower ESG ratings tend to exhibit higher average returns, potentially reflecting a premium demanded by investors for elevated risk. On the other hand, firms that substantially improve their ESG profiles often outperform in the long run, suggesting that the market rewards positive sustainability momentum. Furthermore, involvement in ESG controversies is associated with underperformance, particularly among European companies facing stricter regulatory oversight. Structurally, the dissertation is organized into chapters covering: (a) introduction and theoretical background, (b) analysis of asset pricing models and ESG reporting frameworks, (c) data and methodology, (d) empirical results, and (e) conclusions with recommendations for investors and policymakers. The overall conclusion underscores the importance of integrating ESG factors into investment decisions, both to enhance risk–return profiles and to promote transparency in capital markets.