Εφαρμογές και προοπτικές βιωσιμότητας του Clean Industrial Deal στην Ελλάδα

Abstract

Η διπλωματική εργασία αξιολογεί σε ποιο βαθμό η Ελλάδα διαθέτει την απαιτούμενη «ετοιμότητα» ώστε το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας να υποστηρίξει την εξηλεκτρισμένη βιομηχανική μετάβαση που προϋποθέτει το Clean Industrial Deal, σε περιβάλλον υψηλής διείσδυσης μεταβλητών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αυξανόμενων ηλεκτρικών φορτίων. Το ερευνητικό πρόβλημα εστιάζει όχι μόνο στο ύψος της νέας καθαρής ισχύος που απαιτείται, αλλά κυρίως στην ικανότητα του συστήματος να μετασχηματίζεται έγκαιρα και αξιόπιστα, με επάρκεια, ευελιξία και κόστος ηλεκτρικής ενέργειας συμβατό ώστε να επιτευχθεί μία ανταγωνιστική απανθρακοποίηση. Εφαρμόζεται συγκριτική αξιολόγηση έναντι τεσσάρων χωρών αναφοράς (Πορτογαλία, Ισπανία, Δανία, Κροατία). Η ανάλυση διακρίνει δύο διαστάσεις: (α) τεχνική/λειτουργική ετοιμότητα (μείγμα ηλεκτροπαραγωγής, επάρκεια, ευελιξία, διασυνδεσιμότητα, αποθήκευση) και (β) ρυθμιστική/θεσμική ικανότητα υλοποίησης (διακυβέρνηση, αδειοδοτήσεις, εφαρμογή κανόνων αγοράς). Ποσοτικά δεδομένα από εναρμονισμένες βάσεις (Eurostat, ENTSO-E) κανονικοποιούνται με min-max, ενώ τα ποιοτικά κριτήρια βαθμολογούνται σε κλίμακα 0–2 και μετατρέπονται σε [0,1]. Οι δείκτες συντίθενται σε σκορ ανά άξονα και διάσταση, με στάθμιση 60/40 υπέρ της τεχνικής διάστασης και ενώ πραγματοποιείται έλεγχος ευαισθησίας με σενάριο 50/50. Τα αποτελέσματα δείχνουν χαμηλή συνολική ετοιμότητα της Ελλάδας σε σύγκριση με της χώρες αναφοράς, με υστέρηση κυρίως στην τεχνική/λειτουργική διάσταση. Παρά την πρόοδο που σημειώνεται σε επίπεδο απανθρακοποίησης, παραμένει υψηλή η εξάρτηση από φυσικό αέριο, ενώ οι ανάγκες ευελιξίας, αποθήκευσης και ενίσχυσης δικτύων και διασυνδέσεων αποτελούν κρίσιμα σημεία συμφόρησης. Στη θεσμική/ρυθμιστική διάσταση αναδεικνύονται αδυναμίες στην διεκπεραίωση αδειοδοτήσεων, στην ωρίμανση και υλοποίηση έργων και στη συστηματική παρακολούθηση προόδου. Η εργασία καταλήγει σε προτεραιότητες πολιτικής, δίνοντας έμφαση στην επιτάχυνση των επενδύσεων σε δίκτυα και λύσεις αποθήκευσης, την υιοθέτηση αποτελεσματικών κανόνων αγοράς για την ενίσχυση της ευελιξίας και της απόκρισης ζήτησης, καθώς και την ενίσχυση της ικανότητας εφαρμογής μέσω καθορισμένων χρονοδιαγραμμάτων, κατάλληλων KPIs και αξιόπιστων μηχανισμών ανατροφοδότησης.The thesis evaluates the extent to which Greece possesses the required “readiness” for its electricity system to support the industrial electrification required by the Clean Industrial Deal, in a context of high penetration of variable Renewable Energy Sources and growing electricity loads. The research problem focuses not only on the scale of the new clean capacity required, but primarily on the ability of the system to transform in a timely and reliable manner, with adequate capacity, flexibility, and electricity costs compatible with achieving competitive decarbonisation. A comparative assessment is conducted against four benchmark countries (Portugal, Spain, Denmark, and Croatia). The analysis distinguishes between two dimensions: (a) technical/operational readiness (generation mix, adequacy, flexibility, interconnectivity, storage) and (b) institutional/regulatory readiness (governance, permitting, enforcement of market rules). Quantitative data from harmonised databases (Eurostat, ENTSO-E) are normalised using the min-max method, while qualitative criteria are scored on a 0–2 scale and converted to the [0,1] interval. The indicators are then aggregated into scores by pillar and dimension, applying a 60/40 weighting in favour of the technical/operational dimension, while a sensitivity test is also performed under a 50/50 scenario. The results indicate low overall readiness in Greece in comparison to the benchmark countries, with a lag primarily in the technical/operational dimension. Despite the progress achieved in decarbonisation, dependence on natural gas remains high, while flexibility, storage, and the reinforcement of grids and interconnections emerge as critical bottlenecks. In the institutional/regulatory dimension, weaknesses are identified in permitting procedures, in project maturity and implementation, and in the systematic monitoring of progress. The thesis concludes with a set of policy priorities, emphasizing the acceleration of investments in networks and storage solutions, the adoption of effective market rules to enhance flexibility and demand response, as well as strengthening implementation capacity through defined timelines, appropriate KPIs, and reliable feedback mechanisms.