Exploring Rizokastro: a 3D digital experience with conversational AI guide

Abstract

In recent years, digital technologies have increasingly transformed the ways in which cultural heritage may be approached and interpreted beyond the limits of physical space. Within this context, the present thesis examines the development of a remote 3D digital experience for the archaeological remains of Rizokastro, in the Paul and Alexandra Canellopoulos Museum, enriched with conversational AI. The study focuses on two main issues: whether such an environment can support usability, clarity and interpretation in a remote setting and what users seek to learn when they are free to ask questions during exploration. To investigate these subjects, a prototype was developed that allows users to navigate a 3D representation of the exhibition space, consult selected interpretive points and address questions to an AI guide in natural language. Its evaluation was based on a post-use questionnaire and on the analysis of interaction logs recorded during use. The study approaches the remote 3D environment not simply as a means of access, but as a setting in which interpretation may unfold through movement, observation and dialogue. Seen from this perspective, the conversational guide emerges not only as a source of information, but also as a way of tracing questions and interests that arise during exploration. The thesis contributes to current discussions on remote digital heritage by considering how 3D representation and conversational AI can be brought together within a museum-oriented interpretive framework.Τα τελευταία χρόνια, οι ψηφιακές τεχνολογίες μετασχηματίζουν ολοένα και περισσότερο τους τρόπους με τους οποίους η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να προσεγγιστεί και να ερμηνευθεί πέρα από τα όρια του φυσικού χώρου. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την ανάπτυξη μιας τρισδιάστατης ψηφιακής εμπειρίας για τα αρχαιολογικά κατάλοιπα του Ριζόκαστρου στο Μουσείο Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου, εμπλουτισμένης με διαλογική τεχνητή νοημοσύνη και σχεδιασμένης για απομακρυσμένη χρήση. Η μελέτη επικεντρώνεται σε δύο βασικά ζητήματα: (α) κατά πόσο ένα τέτοιο περιβάλλον μπορεί να λειτουργήσει ως χρηστικό, κατανοητό και ερμηνευτικά υποστηρικτικό μέσο σε ένα απομακρυσμένο πλαίσιο χρήσης και, (β) τι επιδιώκουν να μάθουν οι χρήστες όταν τους δίνεται η δυνατότητα να διατυπώνουν ελεύθερα ερωτήσεις κατά την εξερεύνηση. Για τη διερεύνηση των παραπάνω αναπτύχθηκε ένα πρωτότυπο σύστημα που επιτρέπει στους χρήστες να περιηγούνται σε μια τρισδιάστατη αναπαράσταση του εκθεσιακού χώρου, να συμβουλεύονται επιλεγμένα σημεία ερμηνευτικής πληροφόρησης και να απευθύνουν ερωτήσεις σε έναν ξεναγό τεχνητής νοημοσύνης σε φυσική γλώσσα. Η αξιολόγηση του πρωτοτύπου βασίστηκε τόσο σε ερωτηματολόγιο που συμπληρώθηκε μετά τη χρήση της εφαρμογής όσο και στην ανάλυση των στοιχείων διάδρασης που καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια της εμπειρίας. Η εργασία προσεγγίζει το τρισδιάστατο περιβάλλον απομακρυσμένης χρήσης όχι απλώς ως μέσο πρόσβασης, αλλά ως ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο η ερμηνεία μπορεί να αναπτυχθεί μέσα από την κίνηση, την παρατήρηση και τον διάλογο. Υπό αυτή την οπτική, ο ξεναγός τεχνητής νοημοσύνης δεν λειτουργεί μόνο ως πηγή πληροφόρησης, αλλά και ως μέσο ανάδειξης των ερωτημάτων και των ενδιαφερόντων που αναδύονται κατά την εξερεύνηση. Με αυτόν τον τρόπο, η εργασία συμβάλλει στη συζήτηση γύρω από την εξ’ αποστάσεως ψηφιακή πολιτιστική κληρονομιά, εξετάζοντας πώς η τρισδιάστατη αναπαράσταση και η διαλογική τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να συνυπάρξουν σε ένα μουσειακό ερμηνευτικό πλαίσιο.