Leverage and portfolio performance: an empirical analysis of U.S. firms (2008–2023)

Abstract

This thesis provides an empirical investigation of how financial leverage affects portfolio performance and risk among U.S. listed firms over the period from 2008 to 2023. The sample consists of 285 companies which are classified into High Leverage and Low Leverage portfolios based on their Total Debt to Total Assets ratio. The analysis is conducted across three distinct market regimes: the post crisis recovery period from 2008 to 2015, the stable growth phase from 2016 to 2019 and the high volatility period from 2020 to 2023. The methodological framework combines financial ratio analysis, CAPM regressions, Sharpe and Treynor ratios, Monte Carlo simulations and the Fama French five factor model. The evidence indicates that during periods of economic stability, higher leverage may enhance returns, although at the cost of increased risk. In contrast, during periods of market stress and financial turbulence, Low Leverage portfolios demonstrate superior resilience, smaller drawdowns and stronger risk adjusted performance. The Monte Carlo simulations further confirm that Low Leverage portfolios tend to deliver more stable outcomes across typical scenarios, while High Leverage portfolios exhibit wider dispersion of returns and more pronounced downside risk. Factor model results also reveal that profitability and investment discipline become more important for highly leveraged firms during unstable periods. Overall, the findings suggest that financial leverage does not have a uniform effect across time. Its impact on performance is highly dependent on prevailing market conditions, macroeconomic stability and investor risk tolerance.Η παρούσα διπλωματική εξετάζει εμπειρικά τον ρόλο της χρηματοοικονομικής μόχλευσης στην απόδοση και τον κίνδυνο χαρτοφυλακίων αμερικανικών εισηγμένων επιχειρήσεων για την περίοδο 2008 έως 2023. Το δείγμα περιλαμβάνει 285 εταιρείες, οι οποίες ταξινομήθηκαν σε χαρτοφυλάκια υψηλής και χαμηλής μόχλευσης με βάση τον λόγο Συνολικού Χρέους προς Συνολικά Περιουσιακά Στοιχεία. Η ανάλυση καλύπτει τρεις διακριτές φάσεις της αγοράς, την περίοδο ανάκαμψης μετά την κρίση 2008 έως 2015, τη φάση σταθερής ανάπτυξης 2016 έως 2019 και την περίοδο υψηλής μεταβλητότητας 2020 έως 2023. Η μελέτη συνδυάζει χρηματοοικονομικούς δείκτες, υποδείγματα CAPM, δείκτες Sharpe και Treynor, προσομοιώσεις Monte Carlo και το υπόδειγμα Fama French πέντε παραγόντων. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι σε περιόδους οικονομικής σταθερότητας η υψηλή μόχλευση μπορεί να ενισχύσει τις αποδόσεις, αν και συνοδεύεται από αυξημένο κίνδυνο. Αντίθετα, σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας και χρηματοπιστωτικών αναταράξεων, τα χαρτοφυλάκια χαμηλής μόχλευσης εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, χαμηλότερες απώλειες και καλύτερη προσαρμοσμένη στον κίνδυνο απόδοση. Συμπερασματικά, η μόχλευση δεν λειτουργεί με σταθερό τρόπο σε όλα τα μακροοικονομικά περιβάλλοντα, αλλά η επίδρασή της εξαρτάται καθοριστικά από τις συνθήκες της αγοράς, τη ρευστότητα και τις επενδυτικές προσδοκίες.