Απάτη στις λογιστικές καταστάσεις, φοροαποφυγή και η ηθική συμπεριφορά των επιχειρήσεων: η συσχέτιση της απάτης και της φοροδιαφυγής με τα ESG scores σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Abstract

Το θέμα της παρούσας διπλωματικής εργασίας αφορά τη συσχέτιση οικονομικά μη ηθικών συμπεριφορών (απάτη στις λογιστικές καταστάσεις, χειραγώγηση κερδών, φοροδιαφυγή) με την ευρύτερη ηθική συμπεριφορά των επιχειρήσεων, όπως μετράται με τα ESG Scores. Η εμπειρική εξέταση πραγματοποιήθηκε σε δείγμα επιχειρήσεων από Γερμανία και Ιταλία. Για τα μέτρα απάτης τα αποτελέσματα ήταν μικτά και ανάμεσα τους και ως προς τις δυο χώρες. Στη Γερμανία με κάποια μέτρα προέκυψε αρνητική επίδραση της μηχρηματοοικονομικής αποδοτικότητας, επιβεβαιώνοντας την υπόθεση της διαφάνειας, ενώ με άλλα προέκυψε μη γραμμική επίδραση σχήματος U, επιβεβαιώνοντας και την υπόθεση της διαφάνειας και του καιροσκοπισμού. Στην Ιταλία με άλλα προέκυψε μη γραμμική επίδραση σχήματος U, σε άλλα αρνητική επίδραση και σε άλλα καμία επίδραση. Για τα μέτρα χειραγώγησης κερδών, τα αποτελέσματα ήταν ακριβώς ίδια ανάμεσα στα δύο μέτρα που χρησιμοποιήθηκαν και σχεδόν ίδια και ανάμεσα στις δύο χώρες, όπου επιχειρήσεις που καταφεύγουν λιγότερο σε ηθικές και συνετές συμπεριφορές, ειδικά ως προς την περιβαλλοντική ευθύνη, τείνουν να καταφεύγουν περισσότερο και σε χειραγώγηση κερδών. Για τα μέτρα φοροαποφυγής, τα αποτελέσματα ήταν μικτά και ανάμεσα στα δύο μέτρα και ανάμεσα στις δύο χώρες. Για τη Γερμανία, με το ένα μέτρο τα αποτελέσματα ήταν, κατά κανόνα, μη γραμμικά σχήματος U, συμβατά και με τα υπόλοιπα μέτρα, ενώ με το άλλο μέτρο ήταν κατά κανόνα μη γραμμικά σχήματος αντίστροφου U, κάτι ασύμβατο. Στην Ιταλία η μηχρηματοοικονομική αποδοτικότητα δεν βρέθηκε, κατά κανόνα, να επηρεάζει την φοροαποφυγή. Τα ευρήματα δείχνουν πως σε μια ισχυρή οικονομία, όπως της Γερμανίας, μπορεί η μη-χρηματοοικονομική αποδοτικότητα να αξιοποιηθεί και καιροσκοπικά, ενώ ισχύει και η υπόθεση της διαφάνειας. Αντίθετα, σε μια λιγότερο ισχυρή οικονομία, όπως της Ιταλίας, ο καιροσκοπισμός συνδυαστικά με τη διαφάνεια, παρατηρείται περισσότερο για τη χειραγώγηση κερδών. Συνεπώς, σε ένα μεγάλο βαθμό επιβεβαιώνεται η υπόθεση της διαφάνειας και σε κάποιες περιπτώσεις επιβεβαιώνεται, συνδυαστικά, και η υπόθεση του καιροσκοπισμού.The topic of this dissertation concerns the relationship between economically unethical behaviours (fraud in financial statements, earnings management, tax evasion) and the broader ethical behaviour of companies, as measured by ESG Scores. The empirical examination was conducted on a sample of firms from Germany and Italy. For the fraud measures, the results were mixed, both among the different measures and between the two countries. In Germany, some measures indicated a negative effect of non-financial performance, confirming the transparency hypothesis, while others showed a non-linear U-shaped effect, confirming both the transparency and the opportunism hypotheses. In Italy, some measures indicated a U-shaped non-linear effect, others a negative effect, and others no effect at all. For the earnings management measures, the results were exactly the same across the two measures used, and almost identical between the two countries: firms that engage less in ethical and prudent behaviours, especially regarding environmental responsibility, tend to engage more in earnings management. For the tax avoidance measures, the results were mixed across both the two measures and the two countries. In Germany, one measure generally showed a U-shaped non-linear effect, consistent with the other fraud measures, while the other measure generally showed an inverted U-shaped non-linear effect, which is inconsistent. In Italy, non-financial performance was generally not found to influence tax avoidance. The findings indicate that in a strong economy, such as Germany’s, non-financial performance may be exploited opportunistically, while the transparency hypothesis also holds. In contrast, in a less robust economy, such as Italy’s, opportunism combined with transparency is more evident in the context of earnings management. Consequently, the transparency hypothesis is largely confirmed, while in some cases the opportunism hypothesis is also jointly confirmed.