Η επίδραση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) κατά τη μετάβαση στη 4η φάση εφαρμογής του: συγκριτική ανάλυση της αποδοτικότητας και της μετακύλισης κόστους εκπομπών στη βιομηχανία τσιμέντου Ελλάδας και Ιταλίας (2013–2025)

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την επίδραση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (EU ETS) κατά τη μετάβαση από τη Φάση 3 (2013–2020) στη Φάση 4 (2021–2025), με συγκριτική εφαρμογή στη βιομηχανία τσιμέντου Ελλάδας και Ιταλίας. Στόχος είναι η αποτίμηση των εξής: 1) η εξέλιξη παραγωγής, κατανάλωσης και εμπορικών ροών (εισαγωγές και εξαγωγές), 2) η περιβαλλοντική αποδοτικότητα (ένταση CO₂ ανά τόνο προϊόντος), 3) η πίεση από το ETS μέσω κάλυψης από δωρεάν δικαιώματα και καθαρής οικονομικής θέσης, και 4) ενδείξεις μετακύλισης κόστους (pass-through). Η μεθοδολογία στηρίχτηκε σε δευτερογενή δεδομένα και υπολογισμό δεικτών όπως το ποσοστό κάλυψης από δωρεάν δικαιώματα, καθαρή έκθεση στο ETS και ένταση άνθρακα. Η μετακύλιση κόστους βασίστηκε σε ενδείξεις με την βοήθεια δεικτών όπως το PPI, δείκτες κερδοφορίας και έκθεση στο ETS, με στόχο την περιγραφική τεκμηρίωσή της λόγω έλλειψης micro-δεδομένων τιμών. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η Ιταλία εμφανίζει διαχρονικά χαμηλότερη ένταση εκπομπών, αλλά στη Φάση 4 αντιμετωπίζει ισχυρότερη καθαρή πίεση ETS (χαμηλότερη κάλυψη δωρεάν και υψηλότερη έκθεση σε κόστος σε έτη υψηλών EUA τιμών). Οι δείκτες υποδηλώνουν ισχυρότερη ένδειξη μετακύλισης τιμών στην Ιταλία μετά το 2021, ενώ στην Ελλάδα το σήμα είναι ηπιότερο.This thesis examines the impact of the European Union Emissions Trading System (EU ETS) during the transition from Phase 3 (2013–2020) to Phase 4 (2021–2025), through a comparative case study of the cement industries in Greece and Italy. It aims to assess: (1) trends in production, consumption, and trade flows; (2) environmental performance, measured as CO₂ intensity per tonne of product; (3) ETS-related cost pressure through free-allocation coverage and the net financial position under the ETS; and (4) indicative evidence of cost pass-through. The methodology relies on secondary data and the construction of indicators such as the free-allocation coverage ratio, net ETS exposure, and carbon intensity. Due to the lack of transaction-level (micro) price data, pass-through is examined descriptively using proxies including producer price indices (PPI), profitability metrics, and ETS exposure measures. The findings indicate that Italy displays consistently lower emissions intensity yet faces stronger net ETS pressure in Phase 4—reflecting lower free-allocation coverage and higher cost exposure in years of elevated EUA prices. The proxy evidence suggests a stronger post-2021 price pass-through signal in Italy, whereas the pattern for Greece is more moderate.