Η εξέλιξη του θεσμικού πλαισίου του ΑΔΜΗΕ: από το μοντέλο ITO στο μοντέλο OU

Abstract

Η διπλωματική εργασία εξετάζει τη θεσμική μετάβαση του ΑΔΜΗΕ από το μοντέλο Independent Transmission Operator (ITO) στο καθεστώς Ownership Unbundling (OU) και αναλύει τις επιπτώσεις της στη λειτουργία, τη διακυβέρνηση και το πλαίσιο συμμόρφωσης της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η μετάβαση, που υλοποιήθηκε με τον Ν. 4389/2016 και πιστοποιήθηκε από τη ΡΑΕ το 2017, σηματοδότησε τον πλήρη ιδιοκτησιακό διαχωρισμό του Διαχειριστή από τη ΔΕΗ, ενισχύοντας την ανεξαρτησία, τη διαφάνεια και τη δυνατότητα προσέλκυσης επενδύσεων σε κρίσιμες υποδομές μεταφοράς και διασυνδέσεων. Η εργασία αναδεικνύει ότι το μοντέλο ITO, παρότι προέβλεπε μηχανισμούς λειτουργικής ανεξαρτησίας και ισχυρό ρόλο συμμόρφωσης μέσω του Υπευθύνου Συμμόρφωσης και του Προγράμματος Συμμόρφωσης (άρθρο 107 Ν. 4001/2011), παρουσίαζε περιορισμούς λόγω της ιδιοκτησιακής σύνδεσης με καθετοποιημένη επιχείρηση. Η μετάβαση στο OU εξάλειψε τη βασική πηγή συγκρούσεων συμφερόντων, αλλά ταυτόχρονα οδήγησε στην άρση της ρητής υποχρέωσης για θεσμοθετημένο μηχανισμό συμμόρφωσης, δημιουργώντας ένα δυνητικό ρυθμιστικό και λειτουργικό κενό. Κεντρικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι, παρά την ιδιοκτησιακή ανεξαρτησία, οι αρχές της ίσης μεταχείρισης, της διαφάνειας και της προστασίας ευαίσθητων πληροφοριών εξακολουθούν να απαιτούν ισχυρούς εσωτερικούς μηχανισμούς εφαρμογής. Προτείνεται, συνεπώς, η επανατοποθέτηση της συμμόρφωσης ως βασικού πυλώνα ενεργειακής διακυβέρνησης στο καθεστώς OU, μέσω ενός ενισχυμένου αλλά ευέλικτου πλαισίου, εμπνευσμένου από το άρθρο 107. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη της αγοράς, τη θεσμική αξιοπιστία του Διαχειριστή και τη βιώσιμη ανάπτυξη της απελευθερωμένης αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα.This thesis examines the institutional transition of the Greek Transmission System Operator (IPTO/ADMIE) from the Independent Transmission Operator (ITO) model to the Ownership Unbundling (OU) regime and analyzes its implications for governance, independence, and compliance within the Greek electricity market. Implemented through Law 4389/2016 and certified by the Regulatory Authority for Energy in 2017, this transition established full ownership separation from PPC, strengthening transparency, independence, and the operator’s capacity to attract investment for major grid and interconnection projects. The study highlights that while the ITO model included strong compliance mechanisms—such as the Compliance Officer and the Compliance Programme under Article 107 of Law 4001/2011—it remained constrained by ownership ties to a vertically integrated utility. Although the shift to OU removed the primary source of structural conflicts of interest, it also eliminated the formal obligation for an institutionalized compliance framework, creating a potential regulatory and operational gap. The main conclusion is that, despite ownership separation, key principles of non-discrimination, transparency, and protection of commercially sensitive information still require robust internal enforcement mechanisms. The thesis therefore proposes the repositioning of compliance as a core pillar of modern energy governance under the OU regime through the development of an enhanced, though non-mandatory, compliance framework inspired by Article 107. Such an approach can strengthen market confidence, institutional credibility, and the long-term sustainability of Greece’s liberalized electricity market.