H ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών και οι προκλήσεις στην άσκηση νομισματικής πολιτικής: συγκριτική ανάλυση της FED και της ΕΚΤ

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία επιδιώκει να εξετάσει συστηματικά την έννοια της ανεξαρτησίας των Κεντρικών Τραπεζών, τις διαστάσεις της, τους τύπους της, καθώς και τις επιπτώσεις της στη σταθερότητα της οικονομίας. Ειδικότερα, η εργασία στοχεύει να απαντήσει σε μια σειρά από ερευνητικά ερωτήματα. Έτσι θα συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας συνδέεται με τη μακροοικονομική σταθερότητα και τη διαχείριση κρίσεων. Η παρούσα εργασία ενσωματώνει τόσο το θεωρητικό υπόβαθρο (Mishkin, θεωρία ανεξαρτησίας και μετάδοσης νομισματικής πολιτικής) όσο και την πρακτική ανάλυση (FED, ΕΚΤ, κρίσεις, πληθωρισμός, εργαλεία πολιτικής). Ο συνδυασμός θεωρίας και εμπειρικής ανάλυσης επιτρέπει μια ολοκληρωμένη εκτίμηση της σημασίας της ανεξαρτησίας των Κεντρικών Τραπεζών στην οικονομική σταθερότητα. Η δομή της εργασίας ακολουθεί μια λογική ροή: αρχικά παρουσιάζεται η θεωρία και το ιστορικό υπόβαθρο, στη συνέχεια το νομικό και ρυθμιστικό πλαίσιο, και ακολουθεί η συγκριτική ανάλυση των δύο κυριότερων Κεντρικών Τραπεζών, της FED και της ΕΚΤ. Η εμπειρική εφαρμογή περιλαμβάνει την εξέταση κρίσεων και εργαλείων πολιτικής, ενώ η κριτική συζήτηση αναδεικνύει περιορισμούς, πιέσεις και μελλοντικές προκλήσεις. Κλείνοντας, κρατώντας την επιστημονική καθαρότητα του βασικού μέρους εμβαθύνουμε στην ελληνική περίπτωση, με μια αξιόλογη εμπειρική διάσταση καθώς συνδέουμε την ιστορική και θεσμική πορεία της Κεντρικής ΤτΕ, τη σχέση της με την ΕΚΤ και την Ελληνική δημοσιονομική πολιτική. Τέλος, τα συμπεράσματα συνοψίζουν τα βασικά ευρήματα και προτείνουν στρατηγικές για ισορροπία ανεξαρτησίας και δημοκρατικής λογοδοσίας.This thesis seeks to systematically examine the concept of Central Bank independence, its dimensions, its different forms, and its impact on economic stability. In particular, the study aims to address a series of research questions, thereby contributing to a deeper understanding of how Central Bank independence is linked to macroeconomic stability and crisis management. Furthermore, the thesis integrates both the theoretical framework (Mishkin, the theory of independence, and the monetary policy transmission mechanism) and practical analysis (the Federal Reserve, the European Central Bank, crises, inflation, and policy instruments). The combination of theoretical and empirical analysis allows for a comprehensive assessment of the importance of Central Bank independence for economic stability. The structure of the thesis follows a logical progression. It begins with the presentation of the theoretical and historical background, followed by the legal and regulatory framework, and then proceeds to a comparative analysis of the two major Central Banks, the Federal Reserve (FED) and the European Central Bank (ECB). The empirical application includes the examination of crises and policy instruments, while the critical discussion highlights limitations, pressures, and future challenges. Finally, while maintaining the scientific rigor of the core analysis, the thesis provides an in-depth examination of the Greek case, incorporating a substantial empirical dimension by linking the historical and institutional evolution of the Bank of Greece, its relationship with the ECB, and Greek fiscal policy. The conclusions summarize the main findings and propose strategies for balancing independence with democratic accountability.