Ο ρόλος των Manufacturing Execution Systems (MES) στον ψηφιακό μετασχηματισμό της βιομηχανίας και στην αύξηση της αποδοτικότητας: ένας οδηγός υιοθέτησης

Abstract

Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός της βιομηχανίας έχουν αναδείξει τον κρίσιμο ρόλο των Manufacturing Execution Systems (MES) στη βελτίωση της παραγωγικής αποδοτικότητας, της διαφάνειας των δεδομένων και της λήψης αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο. Παρά την εκτενή βιβλιογραφία που αναλύει τις τεχνολογίες Industry 4.0 και τα οφέλη των MES, παρατηρείται έλλειψη ενός δομημένου και πρακτικά εφαρμόσιμου πλαισίου που να καθοδηγεί τις επιχειρήσεις στη διαδικασία υιοθέτησης τέτοιων συστημάτων, ιδιαίτερα στο πλαίσιο επιχειρήσεων με περιορισμένους πόρους και χαμηλότερο επίπεδο ψηφιακής ωριμότητας. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η γεφύρωση του χάσματος μεταξύ θεωρητικής γνώσης και πρακτικής εφαρμογής, μέσω της ανάπτυξης ενός ολοκληρωμένου οδηγού υιοθέτησης συστημάτων MES. Αρχικά, παρουσιάζεται το θεωρητικό υπόβαθρο της Industry 4.0, των έξυπνων εργοστασίων και των MES, καθώς και η ανάλυση της παγκόσμιας και της ελληνικής αγοράς συστημάτων MES. Επίσης, αναλύεται η ψηφιακή ωριμότητα της Ελλάδας. Στη συνέχεια, προτείνεται ένας δομημένος οδηγός υλοποίησης που περιλαμβάνει τη στρατηγική προετοιμασία, τον καθορισμό επιχειρησιακών στόχων και KPIs, την ανάλυση AS-IS/TO-BE, τη συστηματική επιλογή προμηθευτή, καθώς και ζητήματα πιλοτικής εφαρμογής, ενσωμάτωσης και συνεχούς βελτίωσης. Η εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η επιτυχής υιοθέτηση ενός MES δεν αποτελεί απλώς τεχνολογική επένδυση, αλλά στρατηγική απόφαση που απαιτεί οργανωσιακή ετοιμότητα, σαφή στόχευση και δομημένη μεθοδολογία. Ο προτεινόμενος οδηγός μπορεί να λειτουργήσει ως πρακτικό εργαλείο υποστήριξης της λήψης αποφάσεων για στελέχη της βιομηχανίας, συμβάλλοντας στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των MES στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμούThe Fourth Industrial Revolution and the digital transformation of industry have highlighted the critical role of Manufacturing Execution Systems (MES) in improving production efficiency, data transparency, and real-time decision-making. Despite the extensive literature analyzing Industry 4.0 technologies and the benefits of MES, there is a lack of a structured and practical framework to guide companies in the process of adopting such systems, especially in the context of companies with limited resources and a lower level of digital maturity. The purpose of this thesis is to bridge the gap between theoretical knowledge and practical application by developing a comprehensive guide to adopting MES systems. Firstly, the theoretical background of Industry 4.0, smart factories, and MES is presented, along with an analysis of the global and Greek MES systems market. Secondly, Greece's digital maturity is also analyzed. Next, a structured implementation guide is proposed that includes strategic preparation, the definition of operational objectives and KPIs, AS-IS/TO-BE analysis, systematic supplier selection, as well as issues of pilot implementation, integration, and continuous improvement. The thesis concludes that the successful adoption of an MES is not merely a technological investment, but a strategic decision that requires organizational readiness, clear targeting, and a structured methodology. The proposed guide can serve as a practical decision-making support tool for industry executives, contributing to the more effective use of MES in the context of digital transformation.