Αγορές ενέργειας και ρυθμιστική συμμόρφωση: ανάλυση των πρακτικών παρακολούθησης και αντιμετώπισης χειραγώγησης σε spot και παράγωγα

Abstract

Ο κλάδος της ενέργειας αποτελεί τομέα στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή και την ελληνική οικονομία, ενώ τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο έντονων κανονιστικών αλλαγών και προκλήσεων. Η διασφάλιση της διαφάνειας και της ακεραιότητας των συναλλαγών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς και την προστασία των συμμετεχόντων από φαινόμενα χειραγώγησης. Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το ζήτημα της εποπτείας και της ρυθμιστικής συμμόρφωσης στις αγορές ενέργειας, μέσα από την ανάλυση του ευρωπαϊκού και εθνικού κανονιστικού πλαισίου και των μηχανισμών πρόληψης και αντιμετώπισης της κατάχρησης αγοράς. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ρόλο των εποπτικών αρχών και στη διασύνδεση της ενεργειακής και χρηματοπιστωτικής ρύθμισης, όπως αυτή έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια. Εξετάζονται επίσης, οι προκλήσεις που συνδέονται με την αυξανόμενη πολυπλοκότητα των συναλλαγών, όπως η χρήση διμερών συμβάσεων (PPAs) και η ανάπτυξη αλγοριθμικών στρατηγικών trading. Η μεθοδολογία της εργασίας συνδυάζει τη θεωρητική και θεσμική ανάλυση με εμπειρική διερεύνηση μέσω ποιοτικών, ημι-δομημένων συνεντεύξεων με θεσμικούς και αγοραίους φορείς σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Η προσέγγιση αυτή επέτρεψε τη σύνδεση του κανονιστικού σχεδιασμού με την πρακτική εφαρμογή του, αναδεικνύοντας τόσο το ζήτημα της αδυναμίας επιβολής της νομοθεσίας στην ελληνική αγορά όσο και τους επιχειρησιακούς περιορισμούς που αντιμετωπίζουν οι εποπτικοί μηχανισμοί. Από τη συνολική ανάλυση προκύπτει ότι η αποτελεσματική εποπτεία των αγορών ενέργειας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη θεσμική πληρότητα του πλαισίου, αλλά και από την επάρκεια πόρων, την εξειδίκευση και τη δυνατότητα προσαρμογής σε συνθήκες αυξημένης μεταβλητότητας και τεχνολογικής πολυπλοκότητας. Παράλληλα, η συμμόρφωση τείνει να αντιμετωπίζεται ως μέρος της συνολικής διαχείρισης κινδύνου των εταιρειών, ενώ ο συντονισμός μεταξύ ευρωπαϊκών και εθνικών αρχών παραμένει καθοριστικός για την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς.The energy sector is a sector of strategic importance for the European and Greek economies, and has been at the centre of significant regulatory developments and challenges in recent years. Ensuring the transparency and integrity of energy transactions is a key prerequisite for a well-functioning energy market and for protecting participants from market distortions and manipulative behaviour. This master thesis addresses the issue of supervision and regulatory compliance in energy markets by analysing the European and national regulatory framework and mechanisms to prevent and address market abuse. Particular emphasis is placed on the role of supervisory authorities and the interrelation between energy and financial regulation, as it has developed in recent years. Challenges linked to the increasing complexity of trading, such as the use of bilateral contracts (Power Purchase Agreements - PPAs) and the development of algorithmic trading strategies, are also addressed. The methodology used in this master thesis combines theoretical analysis with empirical evidence through qualitative, semi-structured interviews with institutional and market experts at European and national level. This approach has allowed linking regulatory planning to its practical implementation, highlighting both the issue of the challenges to enforce legislation (enforcement gap) in the Greek market and the operational constraints faced by supervisory mechanisms. The overall analysis shows that effective supervision of energy markets depends not only on the institutional comprehensiveness of the regulatory framework, but also on the adequacy of resources, expertise and adaptability to conditions of increased volatility and technological complexity. At the same time, compliance tends to be seen as part of the overall risk management of companies, while coordination between European and national authorities remains key for a well-functioning market.