Η διαμόρφωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στη μελέτη της διαμόρφωσης των τιμών στην χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και στην εύρεση των βασικών παραγόντων που την επηρεάζουν. Στο πλαίσιο αυτό, συλλέγονται και επεξεργάζονται ημερήσια δεδομένα της Οριακής Τιμής του Συστήματος, όπως διαμορφώνεται στο Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας και, σε προηγούμενα έτη, στον Ημερήσιο Ενεργειακό Προγραμματισμό υπό την εποπτεία του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας. Οι παράγοντες που εξετάζονται περιλαμβάνουν την ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, το ποσοστό διείσδυσης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, τη συμμετοχή μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύσιμο το φυσικό αέριο και τον λιγνίτη, την παραγωγή από υδροηλεκτρικούς σταθμούς και τις τιμές του φυσικού αερίου και των δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η ανάλυση βασίζεται σε δεδομένα με ημερήσια συχνότητα, επιτρέποντας την καλύτερη αποτύπωση των διακυμάνσεων της χονδρεμπορικής αγοράς. Πέραν της ποσοτικής ανάλυσης, εξετάζεται επίσης η θεσμική και λειτουργική αναδιοργάνωση της ελληνικής χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, με σκοπό την εναρμόνισή της με το Ευρωπαϊκό Μοντέλο Στόχος. Παρουσιάζεται μια ιστορική αναδρομή στις βασικές μεταρρυθμίσεις και στα χρονικά ορόσημα της ελληνικής αγοράς, καθώς και στη λειτουργία των επιμέρους αγορών και προϊόντων που διαπραγματεύονται στο πλαίσιο του ΕΧΕ. Η ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί βασικό κοινωνικό αγαθό και διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο τόσο στην οικονομική δραστηριότητα όσο και στην καθημερινή ζωή των νοικοκυριών. Συνεπώς, η κατανόηση των μηχανισμών που επηρεάζουν τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη και βιωσιμότητα των αγορών και κοινωνιών. Η ανάλυση των παραγόντων που επηρεάζουν τη διαμόρφωση των τιμών στη χονδρεμπορική αγορά μπορεί να συμβάλει στην ερμηνεία των διακυμάνσεων που παρατηρούνται κατά περιόδους, είτε πρόκειται για περιόδους έντονης αύξησης τιμών, είτε για περιόδους σχετικής σταθερότητας. Η συμβολή της παρούσας εργασίας έγκειται στην ανάδειξη των κυρίαρχων μεταβλητών που καθορίζουν την Οριακή Τιμή του Συστήματος και κατ’ επέκταση στη βαθύτερη κατανόηση του τρόπου λειτουργίας και οργάνωσης του μοντέλου της αγοράς.This thesis focuses on the study of price formation in the wholesale electricity market, as well as on identifying the key factors that influence it. In this context, daily data on the System Marginal Price are collected and processed, as determined by the Hellenic Energy Exchange and, in previous years, by the Day-Ahead Scheduling under the supervision of the Independent Power Transmission Operator. The factors examined include electricity demand, the penetration rate of Renewable Energy Sources, the participation of power generation units using natural gas and lignite, hydroelectric production, and the prices of natural gas and carbon emission allowances. The analysis is based on daily frequency data, allowing for a better representation of fluctuations in the wholesale market. Beyond the quantitative analysis, the institutional and operational restructuring of the Greek wholesale electricity market is also examined, aiming at its harmonization with the European Target Model. A historical overview of the main reforms and milestones of the Greek market is presented, as well as the functioning of the individual markets and products traded within the Hellenic Energy Exchange framework. Electricity is a fundamental social good and plays a critical role both in economic activity and in the daily life of households. Therefore, understanding the mechanisms that influence electricity prices is vital for economic development and the sustainability of markets and societies. Analyzing the factors that affect price formation in the wholesale market can help interpret the fluctuations observed over time, whether during periods of sharp price increases or relative stability. The contribution of this thesis lies in highlighting the dominant variables that determine the System Marginal Price and, consequently, in providing a deeper understanding of the functioning and organization of the market model.