Λογιστική μεταρρύθμιση στους φορείς κοινωνικής ασφάλισης στην Ελλάδα: μελέτη και ανάλυση της διαδικασίας και προτεινόμενοι τύποι αναφορών σχετικά με τη διαγενεακή δικαιοσύνη και βιωσιμότητα

Abstract

Η παρούσα μελέτη φωτίζει τη διαδικασία θεσμοποίησης της νέας λογιστικής μεταρρύθμισης του π.δ.54/2018 στο προπαρασκευαστικό της στάδιο (Νοέμβριος 2022 - Μάρτιος 2023) και τις δυνατότητές του να ανταποκριθεί στις σύγχρονες απαιτήσεις της κοινωνίας για Διαγενεακή Δικαιοσύνη και Αειφορία, εστιάζοντας στο ανεξερεύνητο οικοσύστημα των φορέων κοινωνικής ασφάλισης. Συνεκτιμώντας τη διεθνή δέσμευση της Ελλάδας στην υλοποίηση των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ έως το 2030 (UN SDGs), στοχεύει αφενός να ανιχνεύσει το βαθμό οριζόντιου και κάθετου συντονισμού στο Φ.Κ.Α. Αφετέρου, να αξιολογήσει εναλλακτικές προσεγγίσεις για το πώς η λογιστική και η λογιστική πληροφόρηση μπορεί να προσφέρει δεδομένα και πληροφορίες για την εξασφάλιση της Αειφορίας στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης. Επιστρατεύθηκε μία σύνθετη εργαλειοθήκη με διαφοροποιημένες θεωρίες, όπως α) ο ισομορφισμός, ο ιστορικός θεσμισμός, η θεωρία της οργανωσιακής αλλαγής και β) η θεωρία της νομιμότητας και η θεωρία των εμπλεκόμενων μερών. Η συλλογική μελέτη περίπτωσης αναδείχθηκε ως η καταλληλότερη στρατηγική. Η έννοια της φρόνησης διαποτίζει την έρευνα, επισημαίνοντας τη σύνδεση μεταξύ του κόσμου της ακαδημαϊκής κοινότητας με εκείνον των επαγγελματιών. Στο εμπειρικό μέρος υιοθετήθηκε η προσέγγιση της χιονοστιβάδας και ο συνδυασμός σύνθετου στοχευμένου δείγματος με κύριες πηγές άντλησης στοιχείων τις ημιδομημένες συνεντεύξεις (Castillo-Montoya (2016). Τα αποτελέσματα της έρευνας κάνουν ορατή τη λογιστική εμπλοκή στους Φ.Κ.Α. την περίοδο 2009-2012, τις αδυναμίες της ελληνικής δημόσιας διοίκησης εκείνης της περιόδου σε αντίθεση με την ωριμότητα της σύγχρονης κουλτούρας, η οποία αντανακλά διαχειριστική προοπτική και επαγγελματισμό, υπερβαίνοντας την πραγματιστική νομιμότητα. Παρά τη θερμή υποδοχή των τριών προτεινόμενων σειρών δεικτών αποτύπωσης στοιχείων διαγενεακής δικαιοσύνης και αειφορίας (δύο εκ των οποίων εδράζονται στους UN SDGs) και του προτεινόμενου υποδείγματος ολοκληρωμένης απλοποιημένης αναφοράς για τους Φ.Κ.Α. (Cohen and Karatzimas, 2015), προτείνεται η υιοθέτηση της προσέγγισης ‘“basics first” approach’, εξαιτίας των διαθρωτικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν διαχρονικά οι ελληνικοί Φ.Κ.Α, και συνοψίζονται στην έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού, εξειδικευμένων στελεχών, διαδικασιών, και σύγχρονου τεχνολογικού εξοπλισμού.The current study unveils the institutionalization process of the new accounting reform (p.d. 54/2018) in its preparative phase (November 2022- March 2023) and its potential to respond to the contemporary societal claim for Intergenerational equity and sustainability. It focuses on the unexplored ecosystem of the social security funds. Considering Greece’s international commitment to the United Nations Sustainable Development Goals (UN SDGs) until 2030, this study aims to detect the degree of horizontal and vertical coordination in the SSFs ecosystem, and the level of the SSFs’ organizational memory in the introduction and institutionalization of a common policy, such as the accounting reform. Furthermore, it aims to evaluate alternative approaches to how accounting and accounting information can provide data and information for ensuring the solidarity and sustainability of social security systems. Α complex toolkit of differentiated theories was developed, including: a) isomorphism, historical institutionalism, and the organizational change theory, b) legitimacy theory and stakeholder theory. The collective case study emerged as the most appropriate strategy. The concept of phronesis emphasizes the connection between academia and practitioners. The empirical part adopted a snowball sampling approach, and the data were mainly gathered through semi-structured interviews (Castillo-Montoya, 2016); documents, etc. The research findings reveal the accounting entanglement identified during the period 2009–2012. It discloses the weaknesses of the older Greek public administration, contrary to the mature contemporary culture, which reflects a managerial perspective and professionalism that transcends pragmatic legitimacy. Despite the exceptionally positive evaluation of the three proposed series of sustainability indicators and narrative information (two series based on UN SDGs), and the proposed integrated popular reporting template (Cohen and Karatzimas, 2015), the adoption of the “basics first” approach is proposed, due to structural challenges the SSFs face over time, summarized in lack of human resources, specialized personnel, processes and modern technological equipment.