Η σχέση της πολιτικής ιδεολογίας και των προσωπικών πεποιθήσεων με την πράσινη συμπεριφορά του καταναλωτή

Abstract

Η ολοένα και αυξανόμενη ανησυχία αναφορικά με την κλιματική κρίση σε συνδυασμό με την σταδιακή εξάντληση των φυσικών πόρων καθιστούν την μετάβαση σε πιο βιώσιμα πρότυπα κατανάλωσης όχι απλώς επιθυμητή, αλλά αναγκαία. Ωστόσο, το δηλωμένο ενδιαφέρον των καταναλωτών για το περιβάλλον φαίνεται να μην μεταφράζεται συστηματικά σε πράξη, δημιουργώντας έτσι το γνωστό χάσμα μεταξύ στάσεων και συμπεριφοράς (attitude-behavior gap). Στο κενό αυτό, παρεμβάλλονται βαθύτερες αξιακές και ιδεολογικές παράμετροι που ενίοτε υπερβαίνουν ακόμα και συμβατικούς παράγοντες όπως η τιμή ή η διαθεσιμότητα των «πράσινων» προϊόντων. Η πολιτική ιδεολογία ως ευρύτερο αξιακό πλαίσιο και όχι ως στενή κομματική ταύτιση, φαίνεται να διαμορφώνει την ερμηνεία τόσο της ατομικής όσο της συλλογικής ευθύνης, την εμπιστοσύνη στις πράσινες πρωτοβουλίες των επιχειρήσεων και την προθυμία για επώμιση προσωπικού κόστους προς όφελος του περιβάλλοντος. Παρ’ όλα αυτά, η διερεύνηση της σχέσης αυτής παραμένει περιορισμένη σε διεθνές επίπεδο, και σχεδόν ανύπαρκτη σε επίπεδο ελληνικής έρευνας. Η παρούσα ακαδημαϊκή μελέτη, επιχειρεί να φωτίσει αυτό το κενό, εξετάζοντας αν και σε τί βαθμό πολιτική ιδεολογία και οι προσωπικές αξίες του ατόμου επηρεάζουν την πρόθεση για βιώσιμη συμπεριφορά εν γένει, μέσω της μεσολάβησης ενδιάμεσων μεταβλητών όπως η περιβαλλοντική ανησυχία και οι κοινωνικές νόρμες. Τέλος, οι στατιστικές αναλύσεις της παρούσας έρευνας επιτρέπουν να φανεί με ακρίβεια το πώς και αν σχετίζονται μεταξύ τους ιδεολογία, αξίες και πράσινη συμπεριφορά. Η μήτρα συσχέτισης που δημιουργήθηκε, καθώς και οι έλεγχοι t-test και ANOVA αφενός αποτυπώνουν τα νήματα που συνδέουν τις μεταβλητές και αφετέρου αναδεικνύουν εάν συγκεκριμένες ιδεολογικές και δημογραφικές ομάδες διαφοροποιούνται ουσιαστικά ως προς την βιώσιμη συμπεριφορά τους.Growing concern about the climate crisis, combined with the gradual depletion of natural resources, makes the transition to more sustainable consumption patterns not only desirable, but also necessary. However, consumers’ stated interest in the environment does not seem to be systematically translated into action, thus creating the well-known attitude-behavior gap. This gap is filled by deeper value and ideological parameters that sometimes even exceed conventional factors such as the price or availability of “green” products. Political ideology as a broader value framework rather than narrow party-identification seems to shape the interpretation of both individual and collective responsibility, trust in green business initiatives and willingness to bear personal costs for the benefit of the environment. Nevertheless, research into this relationship remains limited at the international level and almost non-existent in Greek research. This academic study attempts to shed light on this gap by examining whether and to what extent political ideology and personal values influence the intention to engage in sustainable behavior in general, through the mediation of intermediate variables such as environmental concern and social norms. Last but not least, the statistical analyses of this study allow us to see precisely whether and how ideology, green values and green behavior relate to each other. The correlation matrix that was created, as well as the t-test and ANOVA, on the one hand reflect the “threads” that connect the variables and on the other hand highlight whether specific ideological and demographic groups differ substantially in terms of their sustainable behavior.