Η επίδραση της χρηματοοικονομικής πίεσης στις αποδόσεις των κρυπτονομισμάτων και του χρυσού

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την επίδραση της χρηματοοικονομικής πίεσης στις αποδόσεις των κρυπτονομισμάτων, συγκεκριμένα του Bitcoin και του Ethereum, σε σύγκριση με τον χρυσό. Χρησιμοποιώντας ημερήσια δεδομένα αποδόσεων μεταξύ 2 Ιανουαρίου του 2019 έως και 30 Μαΐου του 2025, εξειδικεύεται ένα υπόδειγμα GARCH(1,1) με εξωγενείς μεταβλητές. Οι ερμηνευτικές μεταβλητές των αποδόσεων αφορούν τον δείκτη χρηματοοικονομικής πίεσης του Office of Financial Research (OFR) και των βασικών συνιστωσών του σχετικά με την πίστωση, την αποτίμηση μετοχών, τα ασφαλή περιουσιακά στοιχεία και τη χρηματοδότηση. Τα εμπειρικά αποτελέσματα συνιστούν ότι το χρηματοοικονομικό στρες επιφέρει σημαντικές επιπτώσεις στις αποδόσεις των κρυπτονομισμάτων, με αξιοσημείωτη ετερογένεια μεταξύ των περιουσιακών στοιχείων και των πτυχών πίεσης. Το Bitcoin και το Ethereum παρουσιάζουν υψηλή ευαισθησία στην παγκόσμια χρηματοοικονομική πίεση, με το Ethereum να επηρεάζεται ισχυρά από τη χρηματοοικονομική πίεση των ΗΠΑ. Ωστόσο, η αγορά χρυσού παραμένει πιο ανθεκτική, με τον παγκόσμιο δείκτη στρες να αυξάνει τις αποδόσεις του χρυσού, υποστηρίζοντας τον παραδοσιακό του ρόλο ως ασφαλές καταφύγιο. Η πίεση ως προς την αποτίμηση μετοχών αυξάνει τις αποδόσεις των κρυπτονομισμάτων, ενώ μειώνει τις αποδόσεις στην αγορά χρυσού, με τους επενδυτές να αποφεύγουν τη διακράτηση χρυσού σε τέτοιες περιόδους. Επιπλέον τα αποτελέσματα συνιστούν ότι σε περιόδους πιστωτικής σύσφιξης οι αποδόσεις του Bitcoin αυξάνονται, με τους επενδυτές να το θεωρούν κερδοσκοπικό αντιστάθμισμα, ενώ σε περιόδους περιορισμένης χρηματοδότησης, οι αποδόσεις του Bitcoin και του Ethereum αυξάνονται λόγω του πλεονεκτήματος αποκέντρωσης από τραπεζικά και νομισματικά συστήματα. Αντίθετα, οι περιορισμοί ρευστότητας μειώνουν τις αποδόσεις του χρυσού, ειδικότερα σε περιπτώσεις ανάγκης μετρητών και πιστωτικών περιθωρίων. Η μελέτη διερευνά περαιτέρω τις επιδράσεις στις τρεις διακριτές φάσεις της πανδημίας του covid-2019, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την πανδημία. Κατά την περίοδο της κρίσης, η χρηματοοικονομική πίεση μειώνει τις αποδόσεις του Bitcoin και του Ethereum, υποστηρίζοντας την περιορισμένη ικανότητά τους να αντισταθμίζουν συστημικούς κινδύνους. Παρόλα αυτά, μετά την πανδημία παρατηρείται μια μετατόπιση της συμπεριφοράς του Bitcoin, με μειωμένη ευαισθησία στην χρηματοοικονομική πίεση λόγω αυξημένης ωριμότητας και ολοκλήρωσης της αγοράς. Ακόμη, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η αγορά χρυσού παρουσιάζει μία αλλαγή συμπεριφοράς ως προς την πίεση ζήτησης των ασφαλών περιουσιακών στοιχείων, όπου μετά την κρίση οι αποδόσεις του χρυσού είναι ακόμη πιο ευαίσθητες. Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τη συμπεριφορά και τον εξελισσόμενο ρόλο των κρυπτονομισμάτων υπό συνθήκες στρες και συστημικών κινδύνων, καθώς και προτάσεις πολιτικής για στους συμμετέχοντες στην χρηματοπιστωτική αγορά και τις ρυθμιστικές αρχές.This thesis examines the impact of financial stress on the returns of cryptocurrencies—specifically Bitcoin and Ethereum—in comparison with gold. Using daily return data from January 2, 2019 to May 30, 2025, a GARCH(1,1) model with exogenous variables is specified. The explanatory variables of returns include the Financial Stress Index of the Office of Financial Research (OFR) and its core components related to credit, equity valuation, safe assets, and funding conditions. The empirical findings suggest that financial stress has significant effects on cryptocurrency returns, with notable heterogeneity across assets and dimensions of stress. Bitcoin and Ethereum exhibit high sensitivity to global financial pressure, while Ethereum is strongly affected by U.S. financial stress. By contrast, the gold market remains more resilient, with the global stress index increasing gold returns, consistent with its traditional role as a safe haven. Equity valuation pressure increases cryptocurrency returns but reduces gold returns, indicating that investors tend to avoid holding gold during such periods. Furthermore, the results indicate that during episodes of credit tightening, Bitcoin returns increase as investors view it as a speculative hedge, while periods of constrained funding lead to higher returns for both Bitcoin and Ethereum due to their decentralized nature and independence from banking and monetary systems. In contrast, liquidity shortages reduce gold returns, particularly in situations involving cash needs and margin requirements. The study further investigates the effects across the three distinct phases of the COVID-19 pandemic—before, during, and after the crisis. During the crisis period, financial stress reduces the returns of Bitcoin and Ethereum, indicating their limited ability to hedge systemic risks. However, in the post-pandemic period, Bitcoin demonstrates a shift in behavior, exhibiting reduced sensitivity to financial pressure due to increased market maturity and integration. Additionally, the gold market shows a change in behavior concerning safe-asset demand pressure, with gold returns becoming even more sensitive after the crisis. These findings provide important insights into the behavior and evolving role of cryptocurrencies under conditions of financial stress and systemic risk, and offer policy implications for market participants and regulatory authorities.