Σύστημα υποστήριξης αποφάσεων μέσω AHP για το πρόβλημα της επιλογής λιμένων και ναυτιλιακών διαδρομών

Abstract

Η αυξανόμενη πολυπλοκότητα των διεθνών μεταφορών και η αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει το σύγχρονο παγκόσμιο περιβάλλον, καθιστούν τη διαδικασία λήψης στρατηγικών αποφάσεων στις επιχειρήσεις ολοένα και πιο απαιτητική. Στο πλαίσιο αυτό, η αποτελεσματική διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας και η ορθολογική επιλογή μεταφορικών λύσεων αποτελούν κρίσιμους παράγοντας για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας και της αποδοτικότητας των επιχειρήσεων. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής έρευνας είναι η εξέταση της διαδικασίας λήψης στρατηγικών αποφάσεων στις επιχειρήσεις, με έμφαση στην επιλογή της βέλτιστης ναυτιλιακής διαδρομής και του καταλληλότερου λιμανιού, μέσω της μεθόδου της Αναλυτικής Ιεραρχικής Διαδικασίας (Analytical Hierarchical Process). Η συγκεκριμένη μέθοδος αποτελεί ένα αξιόπιστο εργαλείο πολυκριτηριακής λήψης αποφάσεων, επιτρέποντας τη συνδυαστική αξιολόγηση ποσοτικών και ποιοτικών κριτηρίων. Αρχικά, αναπτύσσεται ένα ιεραρχικό μοντέλο για την αξιολόγηση τεσσάρων βασικών ναυτιλιακών διαδρομών της Διώρυγας του Σουέζ, της Διώρυγας του Παναμά, του Βόρειου Θαλάσσιου Περάσματος και του Στενού Malacca. Η αξιολόγηση πραγματοποιείται βάσει κρίσιμων παραμέτρων, όπως το κόστος, ο χρόνος, η απόσταση και η ασφάλεια διέλευσης. Στη συνέχεια, η ίδια μεθοδολογική προσέγγιση εφαρμόζεται για την επιλογή του καταλληλότερου λιμανιού, εξετάζοντας τα λιμάνια του Πειραιά, του Ρότερνταμ, της Τζέντα και του Πορτ Σαΐντ. Τα κριτήρια αξιολόγησης περιλαμβάνουν τη διακίνηση εμπορευματοκιβωτίων, το μέγεθος του λιμανιού, το χρόνο παραμονής πλοίων και το βάθος του λιμανιού. Μέσω της μεθόδου AHP, δημιουργούνται πίνακες σύγκρισης ανά ζεύγη για τα κριτήρια και τις εναλλακτικές επιλογές, υπολογίζονται τα αντίστοιχα βάρη και αξιολογείται η συνέπεια των συγκρίσεων μέσω του Δείκτη Συνέπειας (Consistency Rate), διασφαλίζοντας την ακρίβεια και την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.Η ανάλυση αναδεικνύει τη σχετική βαρύτητα των επιμέρους κριτηρίων, επιτρέπει την ιεράρχηση των εναλλακτικών επιλογών και συμβάλλει στον εντοπισμό της πλέον αποδοτικής ναυτιλιακής διαδρομής και του καταλληλότερου λιμένα. Παράλληλα, αξιολογείται η γεωγραφική εγγύτητα ενός λιμανιού σε σχέση με τη δυναμική του και τα στρατηγικά του πλεονεκτήματα, ενώ εξετάζεται ο βέλτιστος συνδυασμός διαδρομής και λιμανιού για τη μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας.

The increasing complexity of international transport and the uncertainty that characterizes the modern global environment make the process of strategic decision-making in businesses increasingly demanding. In this context, the effective management of the supply chain and the rational selection of transportation solutions constitute critical factors for ensuring business competitiveness and efficiency. The aim of this thesis is to examine the process of strategic decision-making in businesses, with a focus on selecting the optimal shipping route and the most suitable port, through the Analytical Hierarchical Process (AHP) method. This method serves as a reliable tool for multi-criteria decision-making, allowing for the combined evaluation of both quantitative and qualitative criteria. Initially, a hierarchical model is developed for the assessment of four major shipping routes such as the Suez Canal, the Panama Canal, the Northern Sea Route and the Malacca Strait. The evaluation is conducted based on critical parameters such as cost, time, distance and transit safety. Subsequently, the same methodological approach is applied for the selection of the most suitable port, examining the ports of Piraeus, Rotterdam, Jeddah and Port Said. The evaluation criteria include container throughput, port size, vessel turnaround time and port depth. Through the AHP method, pairwise comparison matrices are constructed for both the criteria and the alternative options, corresponding weights are calculated and the consistency of the comparisons is assessed using the Consistency Ratio, ensuring the accuracy and reliability of the results. The analysis highlights the relative importance of individual criteria, allows for the ranking of alternative options, and contributes to identifying the most efficient shipping route and the most suitable port. Additionally, the geographical proximity of a port is evaluated in relation to its capacity and strategic advantages, while the optimal combination of route and port is examined to maximize the efficiency and effectiveness of the global supply chain.